Urszula Szuścik
prof. dr hab., Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Pedagogiki
ORCID: 0000-0003-0817-4868  

Ewa Ogrodzka-Mazur 
prof. dr hab., Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Pedagogiki 
ORCID: 0000-0001-9990-6176

Anna Szafrańska
dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Pedagogiki
ORCID: 0000-0001-9797-2591

Renata Raszka
dr, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Sztuki i Nauk o Edukacji
ORCID: 0000-0002-3318-0699

Anna Trzcionka-Wieczorek
dr, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Sztuki i Nauk o Edukacji
ORCID: 0000-0002-0499-2110

____________________________________________

Anna Boguszewska, dr hab., prof. UMCS, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Pedagogiki i Psychologii
ORCID: 0000-0003-0971-1258 

Barbara Cygan, dr, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
ORCID: 0000-0002-7956-3230

Jan Czechowski, dr, Małopolska Uczelnia Państwowa im. rtm. Witolda Pileckiego w Oświęcimiu, Instytut Nauk Humanistycznych i Społecznych  
ORCID: 0000-0001-8449-8931

Justyna Firszt, mgr, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Nauk Społecznych
ORCID: 0009-0008-9861-8058 

Karin Fodorová, PhDr. Bc. PhD, University of Ostrava, Faculty of Education, Department of Pre-Primary and Primary Education, Czech Republic 
ORCID: 0000-0002-7110-9789

Klaudia   Francus, mgr,  Przedszkole Katolickie im. Świętych Dzieci z Fatimy w Ligocie

Karina Sabina Gnat, dr, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Nauk Społecznych
ORCID: 0000-0001-6445-9011

Agnieszka Grabowska, mgr, Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie, Instytut Matematyki i Informatyki
ORCID: 0000-0001-5940-1659

Monika Gumulak, mgr, Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej, Wydział Nauk Stosowanych
ORCID: 0000-0002-7621-8298

Marzena Janta, mgr, Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej, Wydział Nauk Stosowanych
ORCID: 0000-0001-6183-1244

Kinga Krawiecka, dr, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Nauk Pedagogicznych
ORCID: 0000-0002-3516-4676

Barbara Kurowska, dr, Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Wydział Nauk Społecznych i Filologii
ORCID: 0000-0003-4798-4417

Milena Lipnická, doc. PaedDr. PhD, Matej Bel University in Banská Bystrica, Faculty of Education, Slovakia
ORCID: 0000-0003-3821-5771

Július Lomenčik, doc. PaedDr. PhD, Matej Bel University in Banská Bystrica, Faculty of Education, Slovakia 
ORCID: 0000-0002-6146-6387

Marzenna Magda-Adamowicz, dr hab., prof. AJP, Akademia Jana z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim, Wydział Humanistyczny
ORCID: 0000-0003-1971-1155

Bożena Marzec, dr hab., prof. AH, Akademia Humanitas w Sosnowcu, Instytut Pedagogiki
ORCID: 0000-0001-8162-4648

Ewa Niestorowicz, dr, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Pedagogiki i Psychologii
ORCID: 0000-0001-5837-6332

Justyna Pawlak, mgr, Uniwersytet Bielsko-Bialski w Bielsku-Białej, Wydział Humanistyczno-Społeczny
ORCID: 0000-0001-8738-2387

Katarzyna Sadowska, dr hab., prof. UAM, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Studiów Edukacyjnych
ORCID: 0000-0002-3150-8304

Lýdia Simanová, mgr. PhD, Matej Bel University in Banská Bystrica, Faculty of Education, Slovakia 
ORCID: 0000-0002-9374-8581

Barbara Somerla, dr, Przedszkole Bieńkowice, Akademia Nauk Stosowanych w Raciborzu, Instytut Pedagogiki 

Urszula Anna Stachurska, mgr, Akademia Mazowiecka w Płocku, Szkoła Doktorska
ORCID: 0009-0009-0777-9380

Krzysztof Śleziński, prof. dr hab., Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Filozofii
ORCID: 0000-0002-6662-3871 

Natalia Ubik-Nikiel, mgr, Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 4 z Oddziałami Integracyjnymi w Brzeszczach
ORCID: 0000-0002-4671-8523

Agnieszka Weiner, dr hab., prof. AWSB, Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej, Wydział Nauk Stosowanych
ORCID: 0000-0001-5687-5090

Ewa Wyczółkowska, dr, Uniwersytet w Siedlcach, Wydział Nauk Społecznych 
ORCID: 0000-0002-2877-7204

Agata Zielińska, mgr, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Szkoła Doktorska
ORCID: 0000-0002-7221-5954

Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Wprowadzenie

WSPIERANIE INDYWIDUALNYCH POTRZEB WYCHOWANKÓW W RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH EDUKACYJNYCH

Anna Boguszewska
Książki dla dzieci o tematyce przyrodniczej z przełomu XIX i XX wieku wsparciem ich wychowania     

Ewa Niestorowicz
Wyobraźnia i percepcja osób z dysfunkcją wzroku w kontekście udostępniania materiałów wizualnych   

Agnieszka Grabowska
Wsparcie indywidualnego rozwoju artystycznego uczniów przez kształtowanie przestrzeni placówki edukacyjnej       

Katarzyna Sadowska
Poznańska pedagogika „łejerska" Jerzego Hamerskiego i Elżbiety Drygas jako przykład dobrych praktyk w edukacji dziecka (próba syntezy)    

Barbara Cygan, Barbara Kurowska
Dziecko z zaburzeniami zachowania w praktyce wychowawczej. Studium przypadku   

Kinga Krawiecka
Transformacje rysunkowe w praktyce pedagogicznej            

Marzena Janta
O potrzebie kształtowania kompetencji krytycznego myślenia u dzieci jako przyszłych obywateli wirtualnego świata    

Krzysztof Śleziński
Znaczenie edukacji filozoficznej w zapoznawaniu dzieci z wartościami i myśleniem      

Jan Czechowski
Ruch na świeżym powietrzu – propozycja zajęć gimnastycznych dla dzieci    

Monika Gumulak
Dziecko z wybiórczością pokarmową na tle zaburzeń SI – studium przypadku    

Milena Lipnická, Lýdia Simanová, Július Lomenčík
Children's preconceptions about literacy phenomena. Research project      

Justyna Pawlak, Agata Zielińska
Uczeń edukowany domowo: przemęczony kujon, entuzjasta TikToka, a może zwyczajny Jasiek? Percepcja funkcjonowania edukacyjnego, społecznego i komunikacyjnego młodzieży nauczanej poza szkołą    

Karina Sabina Gnat
Edukacja religijna kanwą kształtowania podmiotowości dziecka i młodego człowieka        

Justyna Firszt
Zooterapia z perspektywy dzieci w wieku przedszkolnym       


WSPÓŁCZESNY NAUCZYCIEL W CZASACH PERMANENTNYCH PRZEMIAN – NOWE ZADANIA I WYZWANIA

Marzenna Magda-Adamowicz
Pasja zawodowa a twórczość pedagogiczna nauczyciela        

Bożena Marzec
Specyfika pracy nauczyciela w środowisku wielokulturowym      

Urszula Anna Stachurska
Nauczyciel w obliczu konfliktu w grupie rówieśniczej. Praktyczne implikacje dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej        

Agnieszka Weiner
„Wewnętrzna wartość dzieciństwa" – rola obserwacji nauczycielskiej w realizacji celów norweskiego przedszkola     

Ewa Wyczółkowska
Matematyka jako abstrakcja w edukacji elementarnej – wiedza i umiejętności matematyczne nauczycieli klas I–III szkoły podstawowej (SP)      

Karin Fodorová
Motivation of kindergarten teachers in the Czech Republic. The keys to staying in the profession and long-term satisfaction        

Barbara Somerla
Kluczowe czynniki budowania pozytywnych relacji i poczucia dobrostanu psychicznego we wczesnej edukacji dziecka w praktyce pedagogicznej        

Natalia Ubik-Nikiel
Błędy oceniania w edukacji wczesnoszkolnej w narracjach rodziców i nauczycieli       

Klaudia Francus
Zastosowanie metody storyline w edukacji wczesnoszkolnej – analiza scenariusza dydaktycznego    
 
Informacja o autorach

Wprowadzenie

Wincenty Okoń twierdził, że współczesna szkoła powinna pełnić funkcję szkoły przyszłości, czyli adaptować się do aktualnych zmian w różnych sferach życia oraz uwzględniać przyszłe potrzeby zarówno jednostki, jak i całego społeczeństwa. Jednak złożoność, wieloznaczność i zmienność świata, w którym żyjemy i się rozwijamy, wciąż stawia przed środowiskiem edukacyjno-wychowawczym oraz nauczycielem coraz to nowsze i trudniejsze wyzwania. Jednym z zadań przedszkola i szkoły jest przygotowanie wychowanków do życia nie tylko w teraźniejszości, ale także w przyszłości. Liczne i dynamiczne zmiany cywilizacyjne sprawiają, że nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jak będzie wyglądała rzeczywistość za dwie czy trzy dekady. Pojawiają się pytania: w jaką wiedzę i umiejętności powinniśmy wyposażać dzieci i młodzież oraz jakie postawy i wartości w nich kształtować, aby potrafiły odnaleźć się w realiach tzw. ponowoczesności? Kluczową rolę odgrywa tu kształcenie u wychowanków umiejętności uczenia się przez całe życie, umożliwiającej samodzielne zdobywanie aktualnie im potrzebnej wiedzy i kompetencji.

Szczególnie ważnym okresem jest wiek przedszkolny i wczesnoszkolny. Choć – zgodnie z psychologią rozwojową – są to dwa jakościowo różne etapy życia, to odgrywają one istotną rolę we wszechstronnym kształtowaniu się wychowanka. Wówczas rozwija się on intensywnie we wszystkich sferach – następuje rozwój fizyczny, poznawczy, kształtują się osobowość, emocjonalność, zainteresowania, relacje społeczne, a liczne doświadczenia z tego okresu wpływają na późniejszy rozwój i warunkują go. Dlatego właśnie etap przedszkolny oraz wczesnoszkolny to szczególnie ważny czas w życiu dziecka.

Jak zatem jawi się współczesna przestrzeń edukacji przedszkolnej i   wczesnoszkolnej   oraz   jakie   wyzwania   i   obowiązki   stoją   przed   nauczy­cielem?
Prezentowany tom stanowi próbę odpowiedzi na powyższe pytania. Podejmowane   obszary   tematyczne   odnoszą   się   do   potencjału   edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej w kontekście współczesnego świata.

Pierwsza część nosi tytuł: Wspieranie indywidualnych potrzeb wychowanków w różnych środowiskach edukacyjnych. Czytelnicy dowiadują się między innymi: z jakimi problemami (zdrowotnymi, rozwojowymi, edukacyjnymi) zmagają się wychowankowie przedszkola i szkoły; w jaki sposób wspierać wszechstronny rozwój dzieci/uczniów, w tym rozwój artystyczny i emocjonalny; jakie kompetencje należy kształtować u wychowanków; na czym polega poznańska pedagogika „łejerska" i edukacja domowa, a także jakie przynoszą efekty.

Druga   część,   zatytułowana   Nowe   zadania   nauczyciela   w   czasach permanentnych zmian, koncentruje się na takich zagadnieniach jak: motywacje nauczycieli do pracy w zawodzie; rola pasji w byciu twórczym pedagogiem; wyzwania, jakie stwarzają grupy wielokulturowe oraz skonfliktowane; poziom umiejętności matematycznych nauczycieli wczesnej edukacji; znaczenie oceniania w edukacji; czynniki sprzyjające budowaniu pozytywnych relacji we wczesnej edukacji; błędy oceniania w zintegrowanym nauczaniu; rola obserwacji nauczycielskiej w norweskim przedszkolu oraz skuteczność metody storyline w grupie wczesnoszkolnej.

Autorki i autorzy opublikowanych tekstów dowodzą, że wczesna edukacja dziecka to okres wymagający szczególnej uwagi i troski. Doświadczenia zdobyte w tym czasie, zarówno wychowawcze, jak i edukacyjne, oraz ich wpływ na dalszy rozwój zależą od wszystkich podmiotów edukacyjnych, a szczególnie od jakości relacji między nimi.

Redaktorki tomu składają serdeczne podziękowania Alinie Budniak za trud włożony w zrecenzowanie pracy, a także za cenne uwagi i sugestie przekazane autorom opracowania. Jednocześnie wyrażają one uznanie i wdzięczność dla wszystkich osób, które przyczyniły się do powstania niniejszej publikacji.

Ewa Ogrodzka-Mazur
Urszula Szuścik
Anna Szafrańska
Renata Raszka
Anna Trzcionka-Wieczorek