• Obniżka
Uczłowieczyć komunikację. Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej

Uczłowieczyć komunikację. Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej

ISBN: 978-83-8095-355-0
60,00 zł
48,00 zł Oszczędzasz: 12,00 zł

Prezentujemy tytuł z serii: "Palące Problemy Edukacji i Pedagogiki", pod red. Henryki Kwiatkowskiej pt. "Uczłowieczyć komunikację"

Wersja książki
Ilość
Ostatnie sztuki w magazynie

Książka dostępna w wersji papierowej (ostatnie egzemplarze) oraz elektronicznej e-book.

Ratujmy słowa przed utratą ich znaczeń. Za wypowiedziane słowa bierzmy odpowiedzialność. Słowom należy się szacunek. Myślę, że nasze szkolne wychowanie jest skażone nieuprawnionym roszczeniem do realizacji jedynej racji bądź z personalnego nadania pojedynczych nauczycieli, bądź z odgórnego, czyli instytucji. Uczeń się tu nie liczy. Uczeń nie ma racji. Nauczyciele czują się, nie wiadomo, z jakich uprawomocnień, upoważnieni do zawłaszczania myśli i uczuć wychowanka, wskazując, jakie one powinny być.

Działania pozbawione troski o zrozumienie drugiej osoby w relacjach interpersonalnych prowadzą donikąd. Często nakłada się na to brak rozumienia skomplikowanych procesów pedagogicznego wpływu. Jak więc uczyć uczniów subtelności w wyczuwaniu złożoności i niedookreśloności zjawisk wychowania? Nie ma jednej drogi do tego celu, jest ich wiele i wszystkie obarczone znakiem zawodności. Z tych też względów książka, którą oddajemy do rąk Czytelników, wyrasta z ontologii działania pedagogicznego nauczyciela, ze swoistości i złożoności jego pracy. Większość tego, co istotne w przestrzeni nauczyciel – uczeń, zależy od logosu. Niestety nie jest to obecne ani w świadomości nauczyciela, ani w polu widzenia badaczy zawodu nauczyciela, a tym bardziej w świadomości ucznia.

Tom Uczłowieczyć komunikację. Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej chwyta rzeczywistość szkolną taką, jaką jest „tu i teraz”. Opisuje historie z życia uczniów, dostarcza żywej materii doznań uczniowskich. Tylko w biegu uchwycona dramaturgia zdarzeń szkoły może wyzwolić namysł i zmotywować do podjęcia pilnych decyzji. Naszym zamiarem było opisanie realiów życia dzisiejszej szkoły, a także zdiagnozowanie panującego w niej zła, po to aby je wydobyć na światło dzienne, zlokalizować, a nade wszystko nazwać. Dać mu imię. Ale stokroć ważniejsza jest odwaga interpretowania szkolnej rzeczywistości, wydobywania jej znaczeń i uobecnienia ich w sferze publicznej. Z naszych obserwacji wynika, że tej odwagi brakuje, ponieważ skala pozorowanych działań w szkole, zaniedbań i krzywd wyrządzonych dzieciom i młodzieży w procesie edukacji stała się przytłaczającą blokadą.

z Wprowadzenia

Seria Palące Problemy Edukacji i Pedagogiki

1. Fabryki dyplomów czy universitas?
2. Sprawcy i/lub ofiary działań pozornych w edukacji szkolnej
3. Człowiek z niepełnosprawnością w rezerwacie przestrzeni publicznej
4. Patriotyzm i nacjonalizm. Ku jakiej tożsamości kulturowej?
5. (Anty)edukacja wczesnoszkolna
6. Uczłowieczyć komunikacje Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej
7. Irlandia Zielona Wyspa międzykulturowej oraz egalitarnej edukacji i opieki


Kilka słów o serii "Palące Problemy Edukacji i Pedagogiki"

Seria Palące Problemy Edukacji i Pedagogiki:Należy pamiętać, że jeśli chce się rozwiązać problem, to trzeba go nazwać. Reakcja na te problemy, a nawet antycypacja powinna być szybka. Najlepiej gdy jest rekcją nie na proces, lecz na jego symptom. To jest czas optymalnego reagowania. Seria wpisuje się właśnie w tę wersję prakseologii. Uwzględnia problemy edukacji i pedagogiki, choć związane są one ze sobą: pierwsze nawiązują do praktyki społecznej, drugie – do kwestii teoretycznych nurtujących naukę o wychowaniu.

Nasza seria, ukazująca się pod patronatem KNP PAN, to książki akademickie (studia, monografie), których intencją jest „dopełnianie” i uaktualnianie podręczników. „Wsadzamy kij w mrowisko”, wywołujemy dyskusje, prowokujemy, próbujemy zaangażować czytelników w zmianę, docieramy nie tylko do akademików, ale również do szerszej sfery publicznej. Podejmując aktualne, palące, gorące problemy edukacji i pedagogiki zakładamy, iż seria stanowić będzie punkt wyjścia dyskusji, a także zachętę do nowych badań.

Maria Dudzikowa, Henryka Kwiatkowska

Z Wprowadzenia

Pozór, pozorowanie, działania pozorne – to pojęcia zakorzenione w języku publicystów i badaczy zjawisk społecznych. Niekiedy odnosi się wrażenie, że funkcjonują one w sferze publicznej jako klisze pojęciowe i być może dlatego coraz rzadziej, jeśli w ogóle, zastanawiamy się nad ich sensem, treścią, pierwotnym desygnatem, co niewątpliwie odbija się na poziomie analizy i interpretacji przywoływanego przez danego autora zjawiska. […]

Palące problemy są pilne do zidentyfikowania. Brak reakcji, odroczenie jej czy zaniechanie wyrządza szkody daleko idące w skutkach. Do szczególnie palących problemów wartych głębszych analiz, aniżeli tylko odnotowywanie ich przez badaczy czy publicystów, należą niewątpliwie działania pozorne w edukacji, które nadal są obecne mimo transformacji ustrojowej w naszym kraju. Podejmujący te kwestie w zamieszczonych w tomie tekstach autorzy to zarówno znani teoretycy, jak i dydaktycy akademiccy (nie tylko pedagodzy, ale także poloniści, kulturoznawca, fizyk) i nauczyciele. Tom nasz może także zainteresować nauczycieli praktyków i działaczy oświatowych różnego szczebla, a także publicystów wypowiadających się w kwestiach edukacji.
Można się spodziewać, że w wyniku lektury Czytelnik zechce stworzyć własną listę problemów, na które będzie szukał odpowiedzi, czy to w teoriach i badaniach empirycznych, czy to we własnej praktyce i codziennym życiu.

Wstęp

Należy też zwrócić uwagę na to, że publikacja, przyjmując za punkt filozoficzne, socjologiczne i psychologiczne ujęcia problemu włącza pedagogikę w szeroki nurt dyskursu nad edukacją wraz z obecnymi w naszym życiu działaniami pozornymi. Ze względu na problematykę i sposób jej ujęcia, a także cele wpisuje się ona w rozwijane z dobrym skutkiem w pedagogice polskiej i zagranicznej krytyczne, emancypacyjne podejście do edukacji, zorientowane na zrozumienie niejawnych manipulacji.

prof. dr hab. Stefan Mieszalski

1 Przedmioty

Opis

Książka elektroniczna - E-book
Epub, Mobi
Książka papierowa
oprawa miękka + skrzydełka

Specyficzne kody

isbn
978-83-7850-180-0

Kwiatkowska Henryka

profesor doktor habilitowany, pedagog, pedeutolog. Od początku swojej drogi naukowej była związana z Wydziałem Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie kierowała Katedrą Pedeutologii i Kształcenia Nauczycieli. Od 1992 roku była wiceprzewodniczącą Polskiego Towarzystwa Pe­da­gogicznego, a od 1993 jest członkiem Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk; kieruje Zespołem Pedeutologii pod patronatem KNP PAN. W 1996 roku została wybrana do Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus” PAN. Uczestniczyła w pracach Komitetu przez dwie kadencje. Była członkiem Centralnej Komisji ds. Tytułów i Stopni Naukowych oraz (przez kilka kadencji) przewodniczącą Rady ds. Kształcenia Nauczycieli działającej przy Ministerstwie Edukacji Narodowej. Przez osiemnaście lat była zastępcą redaktora „Forum Oświatowego”. Obecnie jest redaktorem naczelnym „Studiów Pedagogicznych”. Autorka takich książek, jak: Przeżycie literackie a moralne postawy uczniów (1981), Nowa orientacja w kształceniu nauczycieli (1988), Edukacja nauczycieli. Konteksty – kategorie – praktyki (1997), Tożsamość zawodowa nauczycieli. Między anomią a autonomią (2005), Pedeutologia (2008), a także ponad dwustu artykułów i kilkudziesięciu książek pod redakcją lub współredakcją. Ma duży dorobek w kształceniu kadr – wypromowała trzynastu doktorów.

Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Autor

Kwiatkowska Henryka

ISBN druk

978-83-7850-180-0

ISBN e-book

978-83-8095-355-0

Objętość

555 stron

Wydanie

I, 2015

Format

B5 (160x235)

Oprawamiękka, klejona ze skrzydełkami

Wprowadzenie do serii Palące Problemy Edukacji i Pedagogiki     

Komunikacja szkolna degraduje. Palący problem edukacji
Wprowadzenie do książki  
Henryka Kwiatkowska     

CZĘŚĆ 1. BYĆ NAUCZYCIELEM DZISIAJ?

Rozdział 1
Dramat zawodności nauczycielstwa – dylematy genezy i przyczyn (refleksje w kręgu „prowokacji”)  

1.1.    Galernicy edukacji. Nauczycielstwo – profesja uwikłana
w zawodność i mity (wprowadzenie terminologiczne)     
1.2.    Zmiana formacji ustrojowej. Syndromy „powrotu nowego” w edukacji
1.3.    Mandatariusze społeczeństwa czy... „chłopcy do bicia?”   
1.4.    Sześć tysięcy lat szkoły – „falstart sumeryjski”?     
1.5.    O „przekleństwie edukacji” – czy pedagogia zmierza donikąd? (rozważania bluźniercze)        
1.6.    Zawodność nauczycielstwa jako... inspiracja zmiany edukacyjnej? Lepiej mniej, a lepiej...?    
1.7.    O nieobecnych treściach w edukacji nauczycielskiej (słowo kończące)   

Rozdział 2
Nauczyciele w gorsecie MENskich regulacji
Bogusław Śliwerski   
2.1.    Wstęp  
2.2.    Nauczycielska tożsamość w MENskim gorsecie          
2.3.    Trzy okresy MENskiego gorseciarstwa          
2.4.    Rodzaje pedeutologicznych gorsetów            
2.4.    Czas pozbyć się gorsetu...       

Rozdział 3
Korozja tożsamości nauczyciela
Rzecz o relacji między sferami prywatną i publiczną
Radosław Nawrocki           
3.1.    Wstęp           
3.2.     Nauczyciel niezależny/zależny/współzależny          
3.2.1.    Z perspektywy koncepcji Harolda Blooma          
3.3.    Wokół tożsamości   
3.4.     Tożsamość nauczyciela. Między tyranią intymności a grą społeczną            
3.4.1.    Tożsamość osiągnięta          
3.4.2.    Tożsamość nadana            
3.4.3.    Tożsamość moratoryjna    
3.4.4.    Tożsamość rozproszona    
3.5.    Tożsamość zawodowa nauczyciela         
3.6.    Zakończenie        

Rozdział 4
Prywatno-publiczne „zaplątanie” – palący problem współczesnych nauczycieli
Justyna Miko-Giedyk        
4.1.    Wprowadzenie        
4.2.    Przenikanie się sfer publicznej i prywatnej jako kontekst odniesienia do nauczycielskiego funkcjonowania       
4.3.    Nauczycielskie „zaplątanie” w sferach: publicznej i prywatnej    
4.3.1.    Czy wypada mi...?  
4.3.2.    Belferskie naleciałości       
4.3.3.    Ofiara z prywatności?   
4.3.4.    Poszukiwanie granicy       
4.4.   Konkluzja. W stronę homeostazy...     

Rozdział 5
Obcy – bogactwo czy niechciany bagaż współczesności?
Edukacja wobec odmienności kulturowej
Magdalena Grygierek        
5.1.    O Obcym i obcości słów kilka...        
5.2.    Obcy, edukacja a ideologia     
5.3.    „Edukacja w klatce” (asymilacja)       
5.4.    „Edukacja zobojętniała” (tygiel)   
5.5.    Edukacja pluralistyczna (międzykulturowa) – szansa równości czy utopia?        
5.6.    Międzykulturowe doświadczenia polskie   

Rozdział 6
„Jak pokonać siłą własną”? Relacje nauczyciele – uczniowie w świetle pamiętników nauczycieli
Wanda Dróżka        1
6.1.    Wstęp. Przybliżenie problematyki oraz szerszego kontekstu rozważań  
6.2.    Zjawiska i prawidłowości rzutujące na sferę komunikacji w szkole w świetle badań        
6.3.    Problemy dotyczące „szkolnej komunikacji” na podstawie pamiętników nauczycieli    
6.4.    Porozumienie i integracja jako filary szkolnej komunikacji       
6.5.    Jak sobie radzić? Konkretne przykłady    
6.6.    Podsumowanie     

Rozdział 7
Nauczyciel obecny z oddali czasu
Józefa Chmielewska-Tyszkiewicz    
7.1.   Wprowadzenie        181
7.2.   Jak nauczyciel jest obecny w pamięci retrospektywnej  swoich uczniów z upływem czasu?   
2.A.    „Byłeś mi mentorem i wzorem, ja będę naśladowcą i adoratorem”     
2.B.    „Służyłeś nam czasem, trudem, kompetencją, rozdamy je innym z tą samą intencją”     
2.C.     „Byłeś gorliwym okrutnikiem, ja Twoim niewolnikiem”    
2.D.   „Dręczyłeś – odrodzenie znajdziesz we mnie”     
7.3.    Refleksje końcowe   



CZĘŚĆ 2. DEFICYTY CZŁOWIECZEŃSTWA W KOMUNIKACJI SZKOLNEJ


Rozdział 8
Oznaki dehumanizacji szkoły
W perspektywie metaforyki odzwierzęcej
Maria Dudzikowa       
 8.1.     Wprowadzenie     
 8.2.    Dwa wymiary dehumanizacji    
 8.3.    Metafora w życiu codziennym   
 8.4.     U źródeł wartościowania negatywnego w metaforyce odzwierzęcej     
 8.5.    Klasyczne przykłady dehumanizacji animalistycznej   
 8.6.     „X to osioł” i inne metafory, które głęboko wzrosły w szkolną tradycję       
 8.7.    Szkoła, czyli „porządek dżungli”       
 8.8.     Czyżby zasady darwinowskie konstytuowały kulturę szkoły?  
 8.9.     „Uczniowie to zwierzęta”... „Nie chodzi o prawdę czy fałsz metafor”...         
8.10.    „Chcemy szkoły pozwalającej rozwinąć skrzydła”, czyli nadzieja na zmianę metafor   
8.11.    Jeszcze jedna refleksja zamiast zakończenia   

Rozdział 9
Za kulisami indywidualizacji
Retoryka JA – MY w klasie szkolnej
Anna Bargielska    
 9.1.    Wprowadzenie    
 9.2.    Indywidualizm – szanse i zagrożenia   
 9.3.    Cyfrowi tubylcy, czyli współcześni indywidualiści na scenie społecznej     
 9.4.    Indywidualizm i kolektywizm w edukacji – pytanie o wspólną perspektywę    
 9.5.    Tytułowa kategoria retoryki w kontekście pojęć „klasa szkolna” oraz „indywidualizacja”     
 9.6.     Jak zrealizować pozytywny potencjał indywidualizmu?     
 9.7.     Dlaczego praca w grupach nie spełnia swoich funkcji?       
 9.8.    Czym jest racjonalność instrumentalna w edukacji?    
 9.9.     Refleksje końcowe. W stronę tożsamości JA i MY  

Rozdział 10
Mowa milczenia w szkole – o czym mówi?
Ewa Marciniak    
10.1.    Milczenie jako komunikat   
10.2.    Wokół pojęcia „milczenie”       
10.2.1.    Filozoficzne pojmowanie milczenia     
10.2.2.    Semiotyczne aspekty milczenia     
10.3.    Znaczenia nadawane milczeniu ucznia – rezultat analizy kontekstualnej lekcji     
10.3.1.    Milczenie jako rezultat braku zdolności do zdefiniowania sytuacji        
10.3.2.    Milczenie jako lęk    
10.3.3.    Milczenie jako wyraz antypatii wobec nauczyciela        
10.3.4.    Milczenie jako wyraz solidarności z grupą        
10.3.5.    Milczenie jako wyraz namysłu        
10.3.6.    Milczenie jako wyraz obcości        
10.3.7.    Milczenie jako wyraz wstydu     
10.4.   Podsumowanie        

Rozdział 11
(Współ)brzmienie nauczycielskiej orkiestry – o komunikacji w społecznym świecie nauczycieli
Hanna Kędzierska     
11.1.    W poszukiwaniu metafory        
11.2.    Struktura nauczycielskiej orkiestry       
11.3.    Dyrygent   
11.4.    Partytura        
11.5.    Potęga (współ)brzmienia       

Rozdział 12
Nauczyciel uwikłany w mówienie – spojrzenie z perspektywy teorii Friedemanna Schulza von Thuna
Małgorzata Mądry-Kupiec   
12.1.    Kwadrat wypowiedzi według Schulza von Thuna    
12.2.    Wymiary wzajemnego komunikowania się nauczyciela i uczniów w świetle badań własnych    
12.2.1.    Jak traktują siebie nawzajem nauczyciele i uczniowie?    
12.2.2.    Co mówią o sobie nauczyciele, a co uczniowie?  
12.2.3.     Wzajemny wpływ, jaki chcą wywrzeć na sobie nauczyciele i uczniowie  
12.2.4.    O czym mówią badani w klasie szkolnej?    
12.3.    Aspekty komunikacyjne w wypowiedziach nauczycieli i uczniów – porównanie  
12.4.    Wnioski   

Rozdział 13
Twarz dyrektora szkoły
Bożena Tołwińska     
13.1.    Wprowadzenie    
13.2.    „Powinność moralna” dyrektorów szkół     
13.3.    Nauczyciele o komunikacji z dyrektorem – pożądane tematy rozmów        
13.4.    Podsumowanie       

Rozdział 14
Dzieci Czarnej Dziury
Ewa Muszyńska       
14.1.    Wprowadzenie       
14.2.    Styl wychowania w rodzinie       
14.3.    Relacje rodzic – dziecko        
14.4.    Rozwój przywiązania dziecka  
14.5.     Konsekwencje bezpiecznego i pozabezpiecznego przywiązania       
14.6.    Jak powstaje i czym jest rodzina dysfunkcyjna?    
14.7.    Jaki rodzaj działań edukacyjnych może stanowić istotne wsparcie dla dziecka wychowującego się w rodzinie dysfunkcyjnej?   
14.8.    Terapia przez sztukę (arteterapia)    
14.9.    Podsumowanie     



CZĘŚĆ 3. O (NIE)MOŻNOŚCI POROZUMIENIA SIĘ

Rozdział 15
Kiedy mówienie nie sprzyja uczeniu się O braku dialogu w szkole i jego skutkach
Agnieszka Nowak-Łojewska    
15.1.    Wstęp        
15.2.    Znaczenie dialogu w szkole     
15.3.    Sposoby użytkowania języka na lekcjach  
15.4.    Cechy szkolnego języka    

Rozdział 16
Pierwotne doświadczenia komunikacyjne ucznia
Małgorzata Zalewska-Bujak    
16.1.    Wprowadzenie    
16.2.     O autokratycznym stylu komunikowania się nauczyciela z uczniami
16.3.    Obecność manipulacji w werbalnych interakcjach nauczyciela z uczniem    

Rozdział 17
Do tablicy! Ocenianie szkolne jako komunikacja nauczyciela z uczniem
Sylwia Jaskulska     
17.1.    Wstęp        
17.2.    Kultura jest komunikacją, komunikacja jest kulturą       
17.3.    Władza nad komunikacją        
17.4.    Mowa czasu i przestrzeni  
17.5.    Aktorzy i publiczność        
17.6.    Gry komunikacyjne, czyli ocenianie zachowania    
17.7.    Co komunikuje ocenianemu uczniowi szkoła?  

Rozdział 18
Język otwartości w relacjach nauczyciel – uczeń
Małgorzata Samujło, Teresa Sokołowska-Dzioba     
18.1.    Czym jest otwartość w edukacji?        
18.2.    Jak w praktyce szkolnej rozumiany jest język otwartości przez nauczycieli?   
18.3.    Znaczenie otwartości nauczyciela wobec ucznia w sytuacjach szkolnych  
18.4.     W jakim zakresie należy być otwartym w komunikacji z uczniami?    
18.5.    Jak postrzegane są komunikaty werbalne i niewerbalne w kontekście udzielanych przez nauczyciela informacji zwrotnych?    
18.6.    Co nauczyciele wiedzą o treści i jakości informacji zwrotnych?    
18.7.    Kto jest i/lub powinien być odpowiedzialny za otwartość w szkole?  
18.8.    W jakich obszarach badani oczekują otwartości od uczniów?    
18.9.     Czy nauczyciele uczą otwartości czy do niej zniechęcają?       

Rozdział 19
Nauczyciel – uczeń. O paradoksach wzajemnej komunikacji
Alicja Matusz-Rżewska     
19.1.    W krainie ciszy szkolnej...         
19.2.    Komunikacja etyczna w edukacji – utopia czy rzeczywistość?  
19.3.    Co tam, Panie, w edukacji... czyli o znajomości uczniowskich oczekiwań    
19.4.    Razem, czyli osobno   
19.5.    Czy mamy kres podmiotowości w komunikacji szkolnej?     
19.6.    Zakończenie    

Rozdział 20
Szkoła, jakiej potrzebujemy
Marta Michalicka-Ipnarska       
20.1.    Wprowadzenie       
20.2.    Z czym zmaga się współczesna szkoła?  
20.3.    Sytuacja uczniów i nauczycieli w szkole    
20.3.1.    Samodzielność uczniów       
20.3.2.    Opinie uczniów o regulaminie szkolnym    
20.3.3.    Opinie nauczycieli o swojej sytuacji w szkole       
20.3.4.    Opór nauczycieli       
20.4.    Co z tego wynika?    
20.5.    Szkoła, jakiej potrzebujemy     
20.6.     Przykład szkoły, w której powyższe założenia są realizowane  
20.7.    Zakończenie       

Bibliografia    
Indeks rzeczowy     
Indeks osób       
Noty o autorach         

W ramach nowej serii "Palące Problemy Edukacji i Pedagogiki" ukazała się praca pod redakcją naukową Henryki Kwiatkowskiej pt. „Uczłowieczyć edukację. Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej".

Polska szkoła jest świadkiem bardzo dziwnego spektaklu, który fundują nam poszczególne rządy, a zaczęło się to wszystko jeszcze w czasach schyłkowego PRL-u. Pamiętam jako uczeń liceum różne reformy nauczania za tzw. "późnego Gierka", które polegały przeważnie na zmniejszaniu nam godzin nauki poszczególnych przedmiotów, np. łaciny, filozofii, matematyki, fizyki. A zaczęło się po wojnie od eliminacji ze szkoły greki i degradacja roli nauczyciela z pozycji „Mistrza", „Patrona", „Przewodnika" do roli pośledniego szkolnego urzędnika.

Po wojnie jeszcze do końca lat sześćdziesiątych odciskało na szkolnictwie swoje pozytywne piętno pokolenie II RP. Potem po roku siedemdziesiątym przyszli „nowi ludzie" - upartyjnione środowisko nauczycieli ledwie po dwuletnim studium nauczycielskim; mierni, przeciętni ale wierni. Owszem, w liceum trafiłem na kilka osób, które rozumiało, iż nie jesteśmy ślepą, bezduszną magmą, którą koniecznie trzeba ukształtować na nową modłę, lecz grupą otwartych na świat idei młodych ludzi, ze swoimi zainteresowaniami, talentami, które trzeba tylko „chronić" i czasem bardzo delikatnie korygować naszą niewiedzę czy brak doświadczenia.

Teraz mamy do czynienia z otwartą wojną polsko-polską na niwie szkolnej - uczniów z nauczycielami, nauczycieli z rodzicami, władz szkolnych z rodziną, kuratoriów z nauczycielami itp. Szkoła stała się doświadczalnym poligonem, gdzie indywidualizm i wrażliwość młodego człowieka zastąpiono powszechną „testologią", „wynikowością", a także oficjalnymi rankingami. To, że uczniowie potrafią rozwiązać test sprawdzający ich wiedzę nie ma nic wspólnego z ich osobistym postrzeganiem świata, kształtowaniem charakteru i światopoglądem. Wychodzą ze szkoły tak samo nieprzygotowani do samodzielnych decyzji jak wcześniej ich rodzice. Bowiem wcześniej obowiązywało niepisane hasło: „Oddaj swoje dziecko szkole, o nic się nie martw, my je wychowamy". I większość ludzi uwierzyła w te słowa. Oddajemy w ręce szkolnego mechanizmu, to co najcenniejsze: nasze dzieci, z ich wrażliwością, ukrytymi talentami, indywidualnością, wychowane w specyficznej rodzinnej atmosferze; każdy dom jest inny, a w nim tradycja, obyczaje, sposób funkcjonowania rodziców względem dzieci. A później wchodzą do „szkolnego ula", gdzie wszystkich z braku czasu, umiejętności traktuje się tak samo z punktu widzenia wiedzy i jej oceny. We współczesnej szkole nie ma czasu na wnikliwą obserwację uzdolnionych jeżeli nie wykazują się wcześniej ocenami, a tzw. „niedostosowani" do reguł i zasad przegrywają na starcie. Pamiętam, jak moja matka zaniosła moje wiersze po skończeniu przeze mnie podstawówki do Przychodni Społeczno-Zawodowej do kwalifikacji mnie do następnego etapu. Słabe testy wiedzy ścisłej kwalifikowały mnie do zawodówki, ale upór mojej matki zaprowadził mnie do liceum zawodowego, a potem ZLP oddział wrocławski przeniósł mnie do IV LO o profilu humanistycznym. System nie przewidywał żadnych wyjątków dla takich jak ja. Teraz jest to samo, nic się nie zmieniło! No chyba, że masz bogatych rodziców, których stać na edukację domową i prywatne liceum najlepiej katolickie. Bo tam jeszcze uczą oprócz wiedzy - sztuki życia i zasad.

Plon pracy redakcyjnej Henryki Kwiatkowskiej jest zbiorczą summą tych wszystkich mankamentów jakim podlega system oświaty. Gdyż kształtuje on tak naprawdę przyszłego obywatela, a każde państwo czy to totalitarne czy tzw. demokratyczne musi kontrolować swoich przyszłych świadomych obywateli, aby czasem nie wymknęli się spod kontroli. Owszem stać ich na utratę pojedynczych jednostek ale nie większości.

Praca nosi tytuł: „Uczłowieczyć edukację", ale w podtytule zamiast „nauczyciel wobec ucznia" powinno się dodać - uczłowieczyć komunikację mistrz-uczeń", powróćmy do idei paidei, idei humanizacji jednostki nadając jej taki harmonijny, duchowy kształt i wiedzę aby mogła decydować na serio o swoim losie. Zrzućmy ze szkół urzędniczo-administracyjny gorset. Pieniądze nie idą tu za uczniem, ale za administracją.

Te wszystkie mankamenty polskiego szkolnictwa i postulaty jego naprawy znajdziemy w artykułach zamieszczonych w niniejszym zbiorze. Od części pierwszej - „Być nauczycielem dzisiaj", po część drugą „Deficyt człowieczeństwa w komunikacji szkolnej" i końcowe „O (nie) możności porozumienia się" rozwija się przed nami palimpsest z odium spraw i problemów nawarstwiających się i nierozwiązanych od lat. Konsekwencją tego jest nieustanna kampania medialna dyskredytująca zawód i morale nauczycieli, ich wykształcenie oraz stan umysłu. Kampania ta to świadome podkopywanie resztek autorytetu tych, którzy może i mieliby ochotę „powalczyć" o rolę "Szkolnego Przewodnika Duchowego", a po takiej medialnej pralni nie mają na to dość motywacji.

Nie będę charakteryzował poszczególnych artykułów czy rozpraw, bo jest to ten typ pracy, którą trzeba przeczytać, przeanalizować w ciszy i skupieniu. Strona po stronie uzyskując wgląd i wiedzę w system edukacji i nauczania w Polsce - nie dzielonej na PRL, III RP czy IV RP. Nikt bowiem nie pokusił się na radykalne zmiany odpolitycznienia, odbiurokratyzowania jej struktur. Dodatkowo ciągle media powtarzają uzupełniając „negatywną kampanię o roli nauczyciela" mit, iż „edukacja jest droga i nie zwraca szybko zainwestowanych w nią pieniędzy".

Stąd liczne samorządowe oszczędności sprowadzające się do likwidacji szkolnych placówek pod pozorem „niżu demograficznego", czy likwidacji szkolnych bibliotek, bo mamy przecież „Dom Kultury", gdzie stoją dwie, trzy półki na krzyż z książkami. To takie modne ostatnio zaszczepione nam „Kulturkampf" w wydaniu liberalnego podejścia do „ekonomizacji szkolnictwa i edukacji".

Konkludując, aby „Uczłowieczyć edukację..." proszę Państwa, trzeba wpierw „uczłowieczyć" urzędników, władze samorządowe, władze centralne, Ministerstwo Edukacji Narodowej i wrócić do idei humanizacji młodzieży w duchu polskiej tradycji, historii i zasad, które wpajano nam od wieków. I które doprowadziły w 1918 roku do odrodzenia się Niepodległej Polski czyli nie były takie złe. Nikogo nie uczyły nacjonalizmu tylko patriotyzmu, nie nakłaniały do nietolerancji, bo zwykli ludzie żyli ze sobą w pokoju. To polityka i politycy wypaczyli idee paidei i zgody. Wobec powyższego odpolitycznijmy edukację i oddajmy ją w ręce "Przewodników", Mistrzów" i ogółowi społeczeństwa.

Gabriel Leonard Kamiński
KSIAZKA.NET.PL

 


 

Komunikacja w klasie szkolnej oraz w samej szkole jest niewątpliwie kluczową aktywnością wszystkich podmiotów […]. Właściwie każdy pedagog wymieniłby kilka bardziej lub mniej znanych teorii pedagogicznych ujmujących komunikację jako fundamentalną dla skuteczności procesu nauczania i uczenia się. Niestety, jak dotąd w polskiej literaturze przedmiotu nie dysponujemy pogłębioną i bogatą kontekstowo zwartą literaturą ukazującą oraz wyjaśniającą mechanizmy i znaczenie komunikacji językowej dla przebiegu procesu kształcenia i jego efektywności. […]

mamy oto znakomitą propozycję teoretycznej analizy, ale i praktycznych, krytycznych opisów empirycznych dokonanych na podstawie badań. Publikację widzę jako niezwykle użyteczną dla wszystkich nauczycieli, wychowawców nauczycieli, a także osób aktywnie związanych z nauczaniem szkolnym, zarówno ze względu na jej eksplikacyjną nośność, jak i egzemplifikacyjną oraz pragmatyczną siłę.

Prof. dr hab. Stanisław Dylak

 

 

Praca zbiorowa pod redakcją Henryki Kwiatkowskiej ukazuje nowatorskie, interdyscyplinarne i na wskroś również pedagogiczne spojrzenie na istotny i ogromnie zaniedbany poznawczo i praktycznie proces komunikacji między nauczycielem i uczniem w szkole. Jest to publikacja, którą można usytuować w problematyce teorii komunikacji, antropologii, pedeutologii, pedagogiki szkoły oraz innych dyscyplin i subdyscyplin naukowych. […]

Komunikacja w pracy nauczyciela ma ważne znaczenie antropotwórcze i wymiar etyczny. Intencją przewodnią tomu jest nadanie, przypomnienie (!) edukacji ludzkiego wymiaru, zwłaszcza w kontekście komunikacji nauczyciela z wychowankiem, która przebiega w odmiennych warunkach postmodernistycznego świata, gdzie potrzeby ucznia ścierają się ze skostniałymi relacjami w szkole. Autorzy tomu upominają się o uobecnienie atrybutów człowieczeństwa w komunikacji szkolnej. […]

Jestem przekonana, że książka będzie służyła zarówno studentom studiów pedagogicznych, jak i tym, którzy w przyszłości podejmą pracę nauczyciela w szkole (kierunki nauczycielskie różnych specjalności).

Prof. dr hab. Beata Przyborowska


 

Czy grozi nam dehumanizacja komunikacji?

Warunkiem sprawnego funkcjonowania w otoczeniu jest efektywna komunikacja. Dotyczy to zarówno środowisk domowych, miejsc pracy, jak i społeczności szkolnej. Ludzie porozumiewają się pomiędzy sobą od wieków, ale pomimo tego komunikaty nadawane wciąż różnią się od tych odebranych, a istniejące bariery komunikacji skutecznie utrudniają dekodowanie przekazu. Dlatego tak duży nacisk powinien być położony na wszelkiego typu szkolenia dotyczące komunikacji, a o problemach z nią związanych należy nie tylko mówić, ale i pisać, a przede wszystkim… działać w celu ich wyeliminowania.

Wyrazem troski o sprawną komunikację w klasie szkolnej, a zarazem próbą identyfikacji występujących problemów jest publikacja Oficyny Wydawniczej Impuls pod redakcją naukową Henryki Kwiatkowskiej. Książka Uczłowieczyć komunikację. Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej to pozycja adresowana nie tylko do nauczycieli czy dyrektorów szkół, ale też do studentów pedagogiki oraz wszystkich zainteresowanych tematem. Publikacja ta stanowi swoiste kompendium wiedzy na temat interakcji zachodzących w środowisku szkolnym, a jej celem jest przede wszystkim analiza kultury komunikacji, ze szczególnym uwzględnieniem popełnianych błędów.

Szkoła to takie miejsce, gdzie zło znalazło bezpieczną przystań, jakby swój bezpieczny dom – zwraca uwagę prof. dr hab. Henryka Kwiatkowska we wstępie, przyczyn tego stanu doszukując się m.in. w gromadzeniu się wielu dzieci bez doświadczeń i mądrości życiowej na małej powierzchni oraz w braku relacji wspomagającej z nauczycielem. Co zatem znaczy „uczłowieczyć komunikację”? Na to pytanie pośrednio próbują odpowiedzieć autorzy kolejnych tekstów, które zostały zawarte w trzech części książki.

Pierwsza z nich stanowi charakterystykę współczesnego nauczyciela, a właściwie jego bolączek, kompetencji i wyzwań przed nim stawianych. Otwierający zbiór tekst Witolda Komara demitologizuje zawód nauczyciela, wskazuje na fałszywe przekonania funkcjonujące wśród ludzi, a dotyczące tego zawodu oraz na nowe perspektywy edukacyjne, jakie otworzył przed nauczycielstwem upadek realnego socjalizmu. Bogusław Śliwerski, sięgając po metaforę gorsetu, zwraca uwagę na kształtowanie sylwetek nauczycieli przez centralne władze systemu oświatowego, zaś Radosław Nawrocki pisze o korozji tożsamości nauczyciela i skomplikowanych relacjach pomiędzy sferą publiczną a prywatną, które utrudniają budowanie tożsamości zawodowej nauczyciela. O tym „prywatno-publicznym zaplątaniu” pisze też Justyna Miko-Giedyk, zwracając uwagę na fakt, iż nauczyciel, przygotowując wychowanków do życia w demokratycznym społeczeństwie, działa w interesie publicznym, ale aby jego działania były efektywne, musi ingerować również w sferę prywatną uczniów, związaną m.in. z ich życiem rodzinnym. Magdalena Grygierek porusza w swoim tekście temat edukacji wobec odmienności kulturowej, przyglądając się różnym strategiom kształcenia i ich możliwym efektom w warunkach zróżnicowania kulturowego. W rozdziale szóstym znajdziemy tekst Wandy Dróżki, w którym podjęła ona próbę uzasadnienia tezy, zgodnie z którą relacje pomiędzy uczniem a nauczycielem w polskiej szkole wymagają zasadniczej zmiany. Z kolei Józefa Chmielewska-Tyszkiewicz relacjonuje wspomnienia studentów Podyplomowych Studiów Pedagogicznych dotyczące ich nauczycieli oraz emocji odczuwanych w trakcie interakcji edukacyjnych.

Drugą część książki, poświęconą deficytom człowieczeństwa w komunikacji szkolnej, otwiera tekst Marii Dudzikowej, poświęcony animalistycznej formie dehumanizacji. Anna Bargielska w swoim artykule zajmuje się tematem indywidualizmu i szansami oraz zagrożeniami z niego wynikającymi, zaś Ewa Marciniak zwraca uwagę na zjawisko milczenia, zawieszenia komunikacji. W kolejnych rozdziałach zapoznamy się ze strukturą „nauczycielskiej orkiestry” oraz efektywnością procesów komunikacji, zachodzących pomiędzy jej członkami (tekst Hanny Kędzierskiej), a także ze spojrzeniem na komunikaty z perspektywy teorii Friedemanna Schulza von Thuna (Małgorzata Mądry-Kupiec). Bożena Tołwińska zabiera głos na temat dyrektorów szkół, natomiast Ewa Muszyńska pisze o braku opieki rodzicielskiej w początkowym okresie życia dziecka oraz o jego niszczycielskich konsekwencjach.

W trzeciej części, poświęconej (nie)możności porozumienia się, Agnieszka Nowak-Łojewska podejmuje próbę ukazania miejsca dialogu w szkolnej edukacji dzieci, zaś Małgorzata Zalewska-Bujak pisze o doświadczeniach komunikacyjnych ucznia i ich znaczeniu nie tylko dla jego rozwoju umysłowego, ale także dla tworzenia wzorów postępowania. W części tej znajdziemy również tekst Sylwii Jaskulskiej, poświęcony ocenianiu oraz Małgorzaty Samujło i Teresy Sokołowskiej-Dzioby, poświęcony otwartości w edukacji. O paradoksach komunikacji pomiędzy uczniem a nauczycielem pisze Alicja Matusz-Rżewska, zaś Marta Michalicka-Ipnarska zastanawia się nad tym, jak wyglądałaby szkoła, w której nie stosuje się kanonów obowiązujących w większości szkół w Polsce, której funkcjonowanie oparte jest na partnerstwie, życzliwości i przyjaźni.

Wszystkie te teksty oscylują wokół tematów związanych z komunikacją, wykazując zarówno słabości stanu obecnego, jak i perspektywy na przyszłość. Zarówno dobór tekstów, jak i interesujące ujęcie tematu wskazuje na niebywałą staranność i wnikliwość podczas prób odpowiedzi na pytanie o „człowieczą” komunikację. Sprawia to, że lektura książki jest nie tylko obowiązkiem każdego nauczyciela, ale i prawdziwą przyjemnością intelektualną. Co więcej, wnioski wysnuwane z kolejnych tekstów czy zawarte w nich przykłady mogą zainspirować do dalszych pytań i badań. To nieustanne doskonalenie wpisane jest bowiem w każde środowisko, również w polską szkołę, zaś działania podejmowane przez większość nauczycieli są tego najlepszym przykładem.

Justyna Gul
źródło:  http://www.granice.pl/recenzja,uczlowieczyc-komunikacje,14587

Zobacz także

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło