• Obniżka
Kategorie (nie)obecne w edukacji

Kategorie (nie)obecne w edukacji

ISBN: 978-83-8095-273-7
49,80 zł
44,76 zł Zniżka 5,04 zł
Czas dostawy kurierem InPost 24 godziny

Celem niniejszego opracowania jest szeroko rozumiana refleksja nad kategoriami (nie)obecnymi w obszarze współczesnej edukacji. Staje się ona szczególnie istotna w kontekście permanentnych reform w systemie oświaty, które choć wprowadzają wiele deklarowanych zmian, to nadal pozostają na poziomie strukturalnym, tzn. dotyczą zewnętrznych aspektów szkoły.

Ilość

Celem niniejszego opracowania jest szeroko rozumiana refleksja nad kategoriami (nie)obecnymi w obszarze współczesnej edukacji. Staje się ona szczególnie istotna w kontekście permanentnych reform w systemie oświaty, które choć wprowadzają wiele deklarowanych zmian, to nadal pozostają na poziomie strukturalnym, tzn. dotyczą zewnętrznych aspektów szkoły. Jednak, jak zauważa Marek Konieczniak, zmiany strukturalne nigdy nie zmieniają paradygmatu, z którego się wywodzą, a dominujący paradygmat polskiej szkoły wciąż mocno opiera się na uprzedmiotawianiu wszystkich podmiotów edukacji. Budowanie paradygmatu jest procesem oddolnym, co staje się szansą na jego zmianę. Tam, gdzie osoby zaangażowane w edukację (nauczyciele, rodzice, uczniowie) czują, że należy podejmować nowe inicjatywy i działania, tam zmienia się ludzka świadomość i więcej uwagi poświęca się m.in. zaniedbanym kategoriom, co pozwala na wychodzenie poza ramy obowiązującego paradygmatu.

Zaproponowane przez Autorów opracowania i analizy wpisują się w ten kierunek i koncentrują wokół trzech zasadniczych nurtów:

1. (Nie)obecne lub zaniedbane kategorie edukacyjne.

2. Dziecko w (nie)obecnych przestrzeniach oddziaływań edukacyjnych.

3. (Nie)obecne podmioty wychowania.

Powyższe obszary wyraźnie wskazują, że miarą i oceną wartości edukacji powinny być nie tylko kryteria „szkolne” podlegające miarom i wskaźnikom, ale także „życiowe”, „zawodowe”, „społeczne” i „kulturalne”, ponieważ – podążając za Czesławem Banachem –

[…] chodzi przecież o to, aby młodzież i dorośli ludzie umieli funkcjonować w różnych formach aktywności oraz samorealizować się i rozwijać jako „kapitał ludzki”.

Niniejsza monografia składa się z trzech tematycznie wyselekcjonowanych części. W pierwszej z nich podjęto analizę w zakresie (nie)obecnych lub zaniedbanych kategorii edukacyjnych. Rozważania rozpoczyna tekst Danuty Waloszek, która w sposób wnikliwy przedstawia i wyjaśnia znaczenie pewności i niepewności w kształceniu kandydatów na nauczycieli. Autorka uważa, że studenci powinni się uczyć organizacji warunków edukacji z uwzględnieniem cech i właściwości dzieci, które są aktywne i nieprzewidywalne. Muszą więc nastawiać się na niepewność jako zjawisko cywilizacyjne i edukacyjne, uczyć się oczekiwania nieoczekiwanych zachowań.

Danuta Opozda, podejmując refleksję nad potocznością w przestrzeni codzienności edukacyjnej, przedstawia tę kategorię jako podręczną wiedzę wpisaną w rzeczywistość edukacyjną. Jednocześnie akcentuje fakt, że ta codzienna wiedza nie jest w dostateczny sposób dostrzegana i respektowana w pracy pedagogicznej nauczycieli i wychowawców. Tekst autorstwa Ja

Tekst autorstwa Jadwigi Szymaniak koncentruje się wokół dość rzadko podejmowanego w literaturze pedagogicznej pojęcia ambiwalencji. Autorka uważa, że współcześnie ambiwalentne znaczenie posiada większość kategorii edukacyjnych (tj. kształcenie, wiedza czy prawda). W takich wieloznacznych, niejasnych i wzajemnie wykluczających się okolicznościach szkoła powinna uczyć przede wszystkim krytycyzmu oraz samodzielności myślenia i oceniania.

Za ważny element analizy Olga Wyżga uznała kompetencje komunikacyjne dyrektorów szkół. Na podstawie przeprowadzonych badań Autorka stwierdza, że ważnym elementem uzupełniającym najbardziej pożądanych obecnie na rynku pracy kompetencji menadżerskich, tj. radzenia sobie ze stresem, komunikowania się, rozwiązywania konfliktów, pracy z zespołem oraz umiejętności wprowadzania zmian, są wartości moralne, wiążące się z odpowiednim typem zachowań.

W tematykę monografii bardzo dobrze wpisuje się tekst Witolda Ostafińskiego, który przedstawiając zmiany wzorców i norm społecznych związanych z procesem globalizacji, destrukcję etosu szkolnego i akademickiego oraz perspektywy zaniku wartości i kultury rozumianej jako dziedzictwo tradycji, podejmuje problematykę savoir-vivre’u w rzeczywistości szkolnej i akademickiej.

Popkulturę jako kategorię (nie)obecną w edukacji omawiają Anna Mróz oraz Kinga Sobieszczańska. Autorki, dokonując analizy podręczników do nauczania języka polskiego w gimnazjum, poszukiwały w nich treści związanych z kulturą popularną. Na podstawie badań ustaliły, że najczęściej tekst popkulturowy służy jako ilustracja, pretekst lub cel.

Zdaniem Jadwigi Oleksy kategorią zaniedbaną w treściach kształcenia zintegrowanego jest starość. W podręcznikach szkolnych oraz wypowiedziach nauczycieli dominuje uproszczony, bezrefleksyjny, pełen stereotypów i uprzedzeń obraz starości. Takie izolowanie dziecka od problemów osób starszych oraz brak ich rzetelnego wyjaśnienia sprawia, że w naszej codzienności w niepokojący sposób rozprzestrzenia się postawa marginalizacji starości.

Dziecko w (nie)obecnych przestrzeniach oddziaływań edukacyjnych to druga część tomu. Rozpoczyna ją tekst Alicji Kubik, która zwraca uwagę na działania pozorne w obszarze edukacji wczesnoszkolnej. Zamierzeniem Autorki było wyeksponowanie problemu, o którym chociaż pisze się i mówi raczej niechętnie w środowisku oświatowym, to jednak obserwacja i diagnoza praktyki edukacyjnej nie pozwala przejść nad nim obojętnie. Dużą zaletą tekstu jest konsekwencja w wyszukiwaniu słabych/pozornych punktów podstawy programowej.

200 Przedmioty

Opis

Książka papierowa
oprawa miękka

Agnieszka Domagała-Kręciochdr Agnieszka Domagała-Kręcioch - pedagog, socjoterapeuta. Swoje zainteresowania naukowe koncentruje wokół przemian w polskiej szkole, ze szczególnym uwzględnieniem szkolnej kultury błędu. Jest członkiem Zespołu Pedagogiki Społecznej Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN, Akademickiego Towarzystwa Andragogicznego, Stowarzyszenia Gerontologów Społecznych, European Society for Research on the Education of Adults (ESREA), Krakowskiego Stowarzyszenia Pedagogów Praktyków. Od 2015 roku pełni funkcję redaktora tematycznego w naukowym czasopiśmie Kultura i Wychowanie, od 2018 roku współpracuje z Głosem Pedagogicznym. W latach 2017- 2019 opiekun Studenckiego Koła Naukowego Pedagogów w Instytucie Nauk o Wychowaniu. Autorka ponad 60 publikacji. Uczestniczyła w kilku projektach badawczych.
 

Bożena Majerek dr hab. Bożena Majerek - doktor nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki. Adiunkt w Instytucie Pracy Socjalnej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Kierownik Międzywydziałowego Studium Pedagogicznego. Opiekun Koła Naukowego Studentów Pracy Socjalnej UPJPII. Członek Niemieckiego Towarzystwa Socjologicznego (DGS), Austriackiego Stowarzyszenia Badań i Rozwoju Naukach o Wychowaniu (ÖFEB) oraz Międzynarodowego Stowarzyszenia Badań i Rozwoju w Naukach o Wychowaniu (FICE). Ekspert Rzecznika Praw Obywatelskich (2009-2012). Członek Rady Naukowej Journal Sozialpädagogik. Recenzentka Zeszytów Pracy Socjalnej. Autorka i współautorka licznych monografii oraz artykułów naukowych. Wykonawca kilku międzynarodowych oraz krajowych projektów badawczych. Zainteresowania naukowe koncentruje przede wszystkim wokół problemów i strategii życiowych człowieka w warunkach zmiany społecznej.

Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Autor

Domagała-Kręcioch Agnieszka, Majerek Bożena

ISBN druk

978-83-8095-273-7

ISBN e-book

Objętość

290 stron

Wydanie

I, 2017

Format

B5 (160x235)

Oprawamiękka, klejona

Wstęp     

Część I (Nie)obecne lub zaniedbane kategorie edukacyjne

Danuta Waloszek

Niepewność w działaniu nauczyciela – zaleta czy wada?    

Danuta Opozda

Potoczność w codzienności edukacyjnej – w kierunku zarysu refleksji    

Jadwiga Szymaniak

O ambiwalencji w roli nauczyciela i uczniów    

Olga Wyżga

Kompetencje komunikacyjne dyrektorów szkół   

Witold Ostafiński

Komu potrzebne dobre maniery? Savoir-vivre w rzeczywistości szkolnej i akademickiej 

Anna Mróz, Kinga Sobieszczańska

Popkultura jako kategoria (nie)obecna w edukacji 

Jadwiga Oleksy

Starość jako kategoria zaniedbana w treściach kształcenia zintegrowanego 

Część II

Dziecko w (nie)obecnych przestrzeniach oddziaływań edukacyjnych

Alicja Kubik

Działania pozorne we wczesnej edukacji dziecka 

Beata Papuda-Dolińska

Niejawne aspekty jakości edukacji włączającej 

Jan Amos Jelinek

Dziecięca astronomia. Rozumienie dziecięcych wyjaśnień jako punkt wyjścia do organizowania dydaktyki 

Anna Florek, Natalia Bojarska

Podmiotowość ucznia (uczeń w centrum) w praktyce – przykłady innowacyjnych rozwiązań organizowania i wspierania edukacji 

Dorota Sobierańska, Aleksandra Szyller

Szkoła bez podręczników? Badania partycypacyjne z udziałem dzieci w wieku wczesnoszkolnym 

Anna Maria Wójcik

Potrzeby i sposoby funkcjonowania klas o różnych typach uczenia się w rzeczywistości szkolnej 

Barbara Lulek

Rodzice obecni – nieobecni w edukacji szkolnej dziecka? 

Część III

(Nie)obecne podmioty wychowania

Bożena Matyjas

Dzieci ulicy – nie(obecne) podmioty wychowania instytucjonalnego 

Łukasz Tomczyk

Piractwo komputerowe wśród młodzieży – wątek niewystarczająco obecny w polskiej pedagogice mediów

Monika Borowska

Regulacyjna funkcja religijności w psychospołecznym rozwoju dzieci i młodzieży 

Paulina Rzewucka

Wychowanie do życia w rodzinie w polskich szkołach 

Ewa Tłuczek-Tadla

Błędy edukacyjne w trakcie kształtowania kompetencji obywatelskich młodzieży w polskiej szkole 

Wspieranie człowieka w jego rozwoju

Przyszłego nauczyciela trzeba przekonać, że otrzyma pod opiekę najbardziej elementarną cząstkę ludzkości, jaką jest dziecko/uczeń, z określonym przez naturę potencjałem/mocą rozwojową, preferencjami, indywidualnie różniącymi się, niepewnymi co do ilości i jakości. Nie można zajrzeć do wnętrza człowieka, do jego uczuć, ale można i trzeba zorganizować warunki, aby mógł je ujawnić w toku aktywności. Przekonanie to wymaga spojrzenia na dziecko jako człowieka badającego świat, zaciekawionego postępem w sobie, z potrzebą (gatunkową) dominacji w grupie  (co uzasadnia egocentryzm rozwojowy) i skłonnego do przynależności do grupy/zespołu. Zdaniem Erika H. Eriksona potrzebujemy jednak pomocy w wyrażaniu niezgody, w oburzaniu się na nielogiczności, w poszukiwaniu rozwiązań, w umiejętności wątpienia, i ma ku temu wszelkie dyspozycje, jako ludzie posiadamy bowiem od urodzenia skłonności do humoru, zabawy, bycia odważnym i do badania otoczenia. Pomoc jest niezbędna z uwagi na szybko zmieniające się wartości, reklamę towarów i usług nie zawsze najwyższej jakości, nadmiar docierających do nas informacji, często konkurencyjnych, sprzecznych, szkodliwych, kłamliwych, niezgodnych z nauką. W otoczeniu dziecka/ucznia brakuje więc pewności i pojawia się znacznie więcej niepewności, która wpisuje się w codzienność życia, w skutki zachowania się w różnych sytuacjach, w konieczność dokonywania ustawicznych wyborów między dobrem a jej brakiem, pięknem a brzydotą, prawdą a kłamstwem. Pewność powinna być wpisana w kształcenie nauczycieli, ponieważ inaczej nie przygotują oni dzieci/uczniów na jej obecność w ich życiu, o czym są przekonani w zasadzie wszyscy pedagodzy, rodzice i administratorzy edukacji. O niepewności nie mówią, a jeśli już, to raczej jako o postawie pozostającej w sprzeczności z zadaniami zawodowymi. I nie tylko nauczycielskimi. Nieobecna to kategoria analizy efektywności w edukacji.

 


Zarządzanie instytucją

W tym kontekście nauczyciel pewny siebie, nieposiadający wątpliwości, systematycznie realizujący nadane mu zadania oceniany jest pozytywnie jako osoba oczekiwana urzędowo i społecznie. Wymogi te zawarte są w dokumentach Ministerstwa Edukacji Narodowej, kuratorium, dyrektora instytucji. Z punktu widzenia istoty instytucji specyficznych, z duszą – jak przekonuje David Tuohy – skupiających młodych ludzi (dzieci, młodzież) o charakterystycznych potrzebach egzystencjalnych i cywilizacyjnych, pewność, przekonanie o nieomylności szkodzi uwalnianiu ich potencjału, hamuje dążenia do samodzielności i niezależności. Z tego też powodu we współcześnie prowadzonych badaniach nad funkcjonowaniem instytucji edukacyjnych kładzie się nacisk na odejście od badania funkcji na rzecz badania znaczeń, wartości, czyli odchodzenia od badań w rodzaju jak to działa na rzecz dlaczego tak działa. Wynika to z przekonania, że tam, gdzie statut sztywno określa miejsce każdego człowieka w systemie relacji szkolnych, tam panuje schemat, urzędowa hierarchia i nie ma miejsca na powątpiewanie, szukanie, ustalanie „na gorąco” reakcji na sploty okoliczności. Wolność, prawo do współdecydowania nie istnieje, a jeśli występuje, to raczej formalnie, w bardzo wąskich zakresach. Tak zorganizowana edukacja zewnętrznie odbierana jest jako poprawna.

Dlaczego konieczna jest zmiana w profilowaniu zadań nauczycielskich na rzecz zrównoważenia pewności i niepewności działania? Głównie dlatego, że współczesny nauczyciel pracuje w diametralnie innych warunkach niż te sprzed kilku lat. Spotyka się z zupełnie inaczej ukształtowanymi ludźmi, którzy mając pełny dostęp do informacji poza szkołą, potrzebują także innej metodyki wprowadzania ich w podstawy wykształcenia ogólnego, a także pomocy w radzeniu sobie z natłokiem uzyskiwanych informacji niż ich dokładaniem, zgodnie z programem nauczyciela. Potrzebują umieszczenia (się) w strefie między pewnością a niepewnością. To wyzwania dla nowego typu szkoły, w której młodzi ludzie uczą się, by odwołać się do Michela de Montaigne’a, korygowania krótkowzroczności i rozwijania umiejętności podawania rzeczy w wątpliwość, bo tylko w ten sposób można ich uchronić od automatycznej, bezkrytycznej i spontanicznej zgody z otoczeniem. To także podstawowy argument, aby zmienić w nauczycielach przekonanie o ich nieomylności na rzecz poglądu, że mają prawo i obowiązek do poszukiwań, wątpienia w standardy, schematy, zalecenia, a także do konstruktywnej niepewności działania. Powinniśmy ich więc nastawiać na nieoczekiwane zachowane dzieci/uczniów, sytuacyjnie wywoływane przez doświadczenia pozaszkolne i dać im szansę, aby uczyli się oczekiwać nieoczekiwanego. Musimy ich przekonywać, że każda sytuacja edukacyjna jest inna, bo tworzą ją aktywni młodzi ludzie, w związku z czym nie ma szans na drobiazgowe, konspektowe przewidywanie przebiegu spotkania.

 

Publikacja Kategorie (nie)obecne w edukacji jest ważnym głosem w społecznej dyskusji na temat funkcjonowania edukacji szkolnej, potrzebnym zwłaszcza w kontekście wprowadzanej w Polsce reformy systemu oświatowego. […] książka analizuje wybrane aspekty funkcjonowania edukacji przez pryzmat kategorii edukacyjnych, przestrzeni wzajemnych oddziaływań i podmiotów wychowania, ukazując nowe zadania, szanse i zagrożenia dla edukacji. […]

prof. zw. dr hab. Jolanta Szempruch

W 2017/2018 roku polski system edukacji wchodzi w nowe (stare) ramy organizacyjne. Zmianie ulegną programy nauczania, a także obowiązywać będą nowe przedmioty i podręczniki. Warto więc uświadomić sobie i zwrócić uwagę na zjawiska, które tkwią niejako podskórnie w polskiej edukacji oraz wymykają się naszym badaczom, wychodząc zaledwie sporadycznie na światło dzienne w postaci opracowań naukowych. Być może […] są to zjawiska mało istotne dla naszego szkolnictwa lub na tyle drażliwe, że lepiej ich nie ujawniać […]. Tymczasem jeżeli decydenci podjęli tak gruntowną reformę naszej szkoły, to warto także wskazać obszary, które reformie się nie poddają i nie są przez nią uwzględniane, a które – czy tego chcemy, czy nie – drążą naszą edukację. Otworzenie na ich temat publicznej debaty może jedynie pomóc w naprawianiu funkcjonowania szkolnej edukacji.

Tej sanacji oświatowej wychodzi naprzeciw znakomita pozycja dotycząca skrywanych, nieujarzmionych zjawisk tkwiących w szkolnej rzeczywistości. Autorzy odważyli się wydobyć na światło dzienne wiele interesujących kategorii, które odsłaniają niedopowiedziany nurt życia szkolnego. Zamieszczone w książce teksty wzbudzają zainteresowanie, wywołują niepokój, a czasem potrzebę polemiki z ich autorami. […] Mając na uwadze niekonwencjonalną tematykę, która umyka licznym badaczom, uważam, że publikacja jest „wpuszczeniem światła” w skrywane dotąd czeluście szkolnej edukacji.

prof. zw. dr hab. Marian Śnieżyński

Zobacz także

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło