Transgresje w edukacji. Tom 1

Transgresje w edukacji. Tom 1

ISBN: 978-83-7850-753-6
34,00 zł
Czas dostawy kurierem InPost 24 godziny

Tytułowe transgresje należy rozumieć bardzo szeroko: jako przekraczanie granic, realnych i umownych – symbolicznych, psychologicznych, społecznych, materialnych. Tym, co pozwala pokonać bariery, jest edukacja, pojmowana multidyscyplinarnie, jako dziedzina wymagająca kontekstu pedagogicznego, psychologicznego, socjologicznego, a także – filozoficznego.

Ilość

Profesor Wiktor Żłobicki wystąpił z niezwykłą inicjatywą: jako redaktor naukowy przewodzi rzeszy młodych naukowców; razem współtworzą dwutomową publikację (t. 2 – w przygotowaniu) zatytułowaną Transgresje w edukacji. Tytułowe transgresje należy rozumieć bardzo szeroko: jako przekraczanie granic, realnych i umownych – symbolicznych, psychologicznych, społecznych, materialnych. Tym, co pozwala pokonać bariery, jest edukacja, pojmowana multidyscyplinarnie, jako dziedzina wymagająca kontekstu pedagogicznego, psychologicznego, socjologicznego, a także – filozoficznego. Zamiar Autorów niezwykle ambitny, a zakres – bezkresny, toteż, jak zaznacza we Wstępie Wiktor Żłobicki, prezentowane czytelnikom obszerne dwa tomy to zaledwie czubek góry lodowej, jedynie zaznaczenie problematyki, ze wszystkimi jej odcieniami i półtonami.

z receznzji:

Książkę rekomenduję do druku z wyraźnym przekonaniem, że będzie czytana i cytowana, stanowi bowiem wartościowe kompendium wiedzy, obejmujące jasno określone pole problemowe, a jednocześnie posiadające skrystalizowaną myśl/ideę przewodnią. Redaktorowi, profesorowi Wiktorowi Żłobickiemu, z całą pewnością udało się zgromadzić w tomie takie egzemplifikacje transgresji w edukacji, które – jak wyeksponował to we wstępie – „są stałym elementem edukacji w wymiarze nie tylko grupowym, ale także jednostkowym/ indywidualnym, i towarzyszą człowiekowi na różnych etapach jego życia, dając szanse na rozwój, lecz stanowiąc również o barierach, które ów rozwój utrudniają czy wręcz uniemożliwiają”. Mamy tutaj przy tym do czynienia – jak pisze słusznie redaktor – z „edukacją, która przybiera formę swoistej gry o wykorzystanie potencjału rozwojowego jednostki”.

Z recenzji prof. zw. dr. hab. Zbyszka Melosika

Dociekania o transgresji w edukacji w polecanej książce podzielone zostały na cztery części.

W pierwszej z nich, zatytułowanej Transgresje. Edukacja i otoczenie społeczne, znalazło się siedem artykułów, w których podjęto następujące zagadnienia: hybrydowości dyscyplin naukowych, tranzycji z edukacji akademickiej na rynek pracy, transgresyjnych kontekstów edukacji osób starszych, kompetencji społecznych gimnazjalistów w kontekście ich aktywności w przestrzeni wirtualnej, doświadczeń adaptacyjnych dzieci po zakończeniu edukacji wczesnoszkolnej, poziomu zaufania rodziców na różnych etapach edukacji ich dzieci oraz barier edukacyjnych w środowisku wiejskim.

Transgresje w perspektywie pedeutologicznej to druga część publikacji. Zawiera pięć tekstów poświęconych: rozpoznaniu kompetencji przyszłych nauczycieli, transgresyjnemu wymiarowi awansu zawodowego nauczycieli, kształtowaniu się tożsamości zawodowej nauczycieli w kontekście transgresji biograficznych, rozwojowi profesjonalnemu włoskich surdopedagogów oraz samoocenie kompetencji muzycznych nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej.

W części trzeciej, zatytułowanej Transgresje w edukacji wczesnoszkolnej, autorzy artykułów omawiają takie zagadnienia, jak: transgresyjny wymiar aktywności poznawczej dziecka, dojrzałość szkolna, progi programowe w edukacji wczesnoszkolnej, dynamika przestrzeni klasy w edukacji wczesnoszkolnej oraz amerykański program wspierania rozwoju umiejętności szkolnych dzieci w edukacji początkowej.

Publikację zamyka część czwarta Transgresyjny wymiar specjalnych potrzeb edukacyjnych dzieci i młodzieży, w której zaprezentowano artykuły na temat: koncepcji nauczania transgresyjnego jako odpowiedzi na specjalne potrzeby edukacyjne, rozwijania wybranych kompetencji uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, kompetencji nauczycieli języka angielskiego w pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych, gotowości nauczycielek edukacji wczesnoszkolnej do pracy z dzieckiem przewlekle chorym, roli rodziców w pokonywaniu przeszkód w rozwoju dzieci uzdolnionych, barier w kształceniu uczniów zdolnych w czeskiej szkole oraz szans dzieci zdolnych z rodzin dotkniętych ubóstwem.

100 Przedmioty

Opis

Książka papierowa
oprawa miękka

Żłobicki Wiktor

doktor nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki, adiunkt w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego. Teoretyk i praktyk edukacji, pracował jako pedagog szkolny, wychowawca dzieci z obniżoną normą intelektualną i dzieci niedosłyszących, nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej, muzyki, języka polskiego. Absolwent rocznego stażu edukacji psychologicznej w Instytucie Terapii Gestalt w Krakowie oraz międzynarodowych szkoleń warsztatowych prowadzonych przez Stephena Schoena, Michèle Combeau, Anne i Jean-François Aillaudów oraz Thomasa Schwingera. Odbył staże naukowe w Wiedniu, Hannowerze, Münster, Kassel, Lucernie, Dreźnie i Darmstadzie.

Autor książek: Rodzice i nauczyciele w edukacji wczesnoszkolnej (Kraków 2000), Ukryty program w edukacji. Między niewiedzą a manipulacją (Kraków 2002), Edukacja holistyczna w podejściu Gestalt. O wspieraniu rozwoju osoby (wyd. I – Kraków 2008; wyd. II – Kraków 2009) oraz ponad sześćdziesięciu publikacji naukowych.

Współpracownik niemieckiego instytutu Freundschaft mit Kindern, członek Gestaltpädagogische Vereinigung w Berlinie, członek rady naukowej czasopisma „Gestalt”. Zainteresowania badawcze: teoria wychowania, pedeutologia, pedagogika humanistyczna, współczesne alternatywne nurty pedagogiczne.

Wstęp (Wiktor Żłobicki)    

CZĘŚĆ I. Transgresje. Edukacja i otoczenie społeczne

Bogusław Śliwerski

Pedagogika na progu innych nauk społecznych, czyli o potrzebie powrotu do hybrydowych dyscyplin naukowych    

Wiktor Żłobicki

Tranzycja z systemu edukacji akademickiej na rynek pracy    

Ewa Sokołowska

Transgresyjne konteksty edukacji osób starszych   

Małgorzata Brodacka

Kompetencje społeczne młodzieży gimnazjalnej i jej aktywność na portalach społecznościowych    

Renata Michalak

Doświadczenia adaptacyjne czwartoklasistów a kształtowanie zaufania społecznego   

Agnieszka Jankowska

Zaufanie rodziców do szkoły. Wybrane konteksty i kontrowersje    

Justyna Miko-Giedyk

Bariery w edukacji dzieci i młodzieży ze środowisk wiejskich    

CZĘŚĆ II. Transgresje w perspektywie pedeutologicznej

Joanna Malinowska

Między edukacją akademicką a rynkiem pracy – rozpoznanie kompetencji przyszłych nauczycieli    

Ewa Musiał

Transgresyjny wymiar awansu zawodowego nauczycieli

Stan postulowany a rzeczywistość w opinii badanych   

Michał Tomczak

Momenty transgresyjne w biografii a kształtowanie się tożsamości zawodowej na przykładzie współczesnych nauczycieli   

Antoni Michno

Surdopedagog i jego rozwój profesjonalny Włoskie doświadczenia procesu integracji   

Rafał Majzner

Samoocena nauczycieli wczesnej edukacji w zakresie kompetencji muzycznych. Doniesienie z badań   

CZĘŚĆ III. Transgresje w edukacji wczesnoszkolnej

Ewa Kochanowska

Transgresyjny wymiar aktywności poznawczej dziecka rozpoczynającego naukę w szkole   

Barbara Górecka-Mostowicz

Dojrzałość szkolna jako przejaw wieloaspektowego przekraczania progów edukacyjnych przez dziecko   

Joanna Skibska

Sześciolatek w szkole. Obowiązek szkolny – założenia i rozwiązania   

Monika Jurewicz

Problemy indywidualizacji nauczania w przestrzeni klasy szkolnej w percepcji nauczycieli wczesnej edukacji   

Justyna Truskolaska

Program Drawing Children into Reading – transgresje w edukacji początkowej 

CZĘŚĆ IV. Transgresyjny wymiar specjalnych potrzeb edukacyjnych dzieci i młodzieży

Barbara Pieronkiewicz

Koncepcja nauczania transgresyjnego jako odpowiedź na specjalne potrzeby edukacyjne współczesnej młodzieży   

Anna Witek, Izabella Maria Łukasik

Potrzeba rozwijania wybranych kompetencji uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się   

Agnieszka Pawluk-Skrzypek

Granice niewiedzy. Nauczyciele języka angielskiego wobec uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi 

Teresa Lewandowska-Kidoń, Anna Witek

Gotowość nauczycielek edukacji wczesnoszkolnej do pracy z dzieckiem przewlekle chorym   

Stanislav Střelec, Lenka Frimlová

Możliwości rodziców w pokonywaniu przeszkód w optymalnym rozwoju uzdolnionych dzieci   

Jan Šťáva

Strategie usuwania barier w kształceniu uczniów zdolnych we współczesnej czeskiej szkole 

Marzena Możdżyńska

Szanse dzieci zdolnych w rodzinach dotkniętych ubóstwem   

Transgresyjne konteksty edukacji osob starszych

Transgressive contexts of education of the elderly people

Słowa kluczowe: edukacja osób starszych, edukacja transgresyjna, możliwości edukacyjne starszych osób, edukacja całożyciowa, uniwersytety trzeciego wieku, kluby seniora, twórczość 

Keywords: education of the elderly people, transgressive education, educational opportunities of the elderly people, life-long learning, university of the third age, seniors club, creativity

Wprowadzenie 

Edukacja osób starszych to w obecnych czasach coraz częściej poruszany temat. Zmiany demograficzne zachodzące z dnia na dzień obligują osoby odpowiedzialne za procesy kształcenia do zwrócenia uwagi na potrzeby edukacyjne najstarszego pokolenia. Prognozy demograficzne wskazują, iż w 2020 r. osoby powyżej 65 r.ż. będą stanowiły 17,4% całej populacji, a także zwiększy się liczebność seniorów powyżej 80 r.ż. Przeciętna długość życia zwiększy się, czego konsekwencją będzie spadek umieralności. Prognozowany średni wiek mieszkańca Polski do 2030 r. będzie wynosił 45 lat (w 2010 wynosił 37 lat). Jak widać z powyższych prognoz, liczba osób starszych w Polsce zwiększa się. Taka sytuacja sprawia, że społeczeństwa zwracają coraz większą uwagę na potrzeby seniorów. Edukacja seniorów w dzisiejszym świecie bazuje na dążeniu do emancypacji, autonomii i kontroli nad własnym życiem. Bycie niezależnym stało się głównym celem w edukacji osób starszych, co z kolei prowadzi do samodzielnego dbania o jakość życia. Działania emancypacyjne i branie odpowiedzialności za własne życie wpisuje się w teorię J. Kozieleckiego dotyczącą psychologii transgresyjnej, która traktuje o pokonywaniu granic i przekształcaniu rzeczywistości tak, aby dokonać zmiany w społeczeństwie. W kontekście edukacji seniorów warto zwrócić uwagę, iż świadomie czy nie stają się osobami działającymi transgresyjnie. Kozielecki ujął to następująco:

[...] człowiek to aktywny sprawca, którego najbardziej specyficzną cechą – stałą antropiczną jest to, że myśli i działa transgresyjnie. Transgresja polega na przekraczaniu dotychczasowych granic materialnych, społecznych i symbolicznych, na rozszerzeniu sfery własnej działalności, na łamaniu tabu, na wychodzenie poza to, czym jednostka jest i co posiada.

Możliwości edukacyjne osób starszych 

W czasach nam współczesnych nikt nie może być pewien tego, że w młodości będzie w stanie przyswoić wiedzę, która wystarczy na całe życie. Krótsza praca zawodowa i wydłużająca się stale długość życia stwarzają okazję do ciągłego rozwoju. Uczenie się to uzyskanie świadomości istnienia edukacji „w życiu i przez życie”. 

Na temat możliwości edukacyjnych osób starszych wypowiadało się wielu uczonych, którzy w XX w. przyjmowali stanowiska tak różne, że zjawisko, jakim są możliwości intelektualne człowieka w późnej dorosłości, nadal stanowiło zagadkę czy wręcz wyzwanie dla nauk pedagogiczno-psychologicznych. Na przykład E.I. Thorndike, analizując ogólne umiejętności edukacyjne osób dorosłych, ustalił granicę sprawności pamięci człowieka na tym samym poziomie na 45 r.ż. Nieco inne stanowisko przyjął W. Szewczuk, uznając, iż wiek metrykalny nie jest wyznacznikiem możliwości intelektualnych człowieka, które mogą utrzymywać się na podobnym poziomie przez całe życie. Z kolei badania podjęte przez Z. Pietrasińskiego i M. Puchalską dowiodły, iż sprawności intelektualne osób po 60 r.ż. są równe możliwościom 10–11-latków. U. Lehr w badaniach eksperymentalnych dowiodła, że zdolność uczenia się w wieku dojrzałym – wbrew rozpowszechnionym poglądom – nie zmienia się w znacznym stopniu, natomiast różnice między młodymi a starszymi osobami pojawiają się na tle motywacyjnym, percepcyjnym czy stanu fizjologicznego organizmu. Inność w nauczaniu można także wychwycić w metodach podających. Jeżeli osoby starsze otrzymują materiał zbyt szybko, to będą go przyswajały z większą trudnością niż osoby młode. Podobnie jest w przypadku przerw w nauce, co działa na niekorzyść dorosłych uczniów, a wręcz odwrotnie w przypadku uczniów młodszych. Seniorzy preferują przyswajanie całego materiału edukacyjnego, nie zaś podzielonego, oraz są bardziej przychylni stereotypom i schematom. Dominującą rolę w edukacji osób starszych odgrywają wiedza i doświadczenie nabyte w biegu życia i oczywiście stan ich zdrowia. Badania naukowe oraz obserwacja dowiodły, że nie ma barier wiekowych dotyczących nabywania nowych sprawności, zachowań czy umiejętności. Takie ograniczenia są wyznaczane przez indywidualne predyspozycje jednostki uwarunkowane biegiem życia, poziomem intelektualnym czy środowiskiem lokalnym, w jakim dana osoba funkcjonuje. K. Fieandt w 1956 r., badając aktywność psychomotoryczną, wykazał, iż słabnie ona nieznacznie dopiero ok. 80 r.ż. H. Eysenck i H. Post, sytuując się w opozycji do tych badań, uznali, że osoby starsze tracą zdolność myślenia abstrakcyjnego. Podobne stanowisko przyjęli J. Inglis, M.B. Shapiro i F. Post, badając pamięć seniorów, która wg nich zanika wraz z upływem lat. Natomiast P. Chauchard twierdził, że zdolność uczenia się oraz korzystanie z wiedzy naukowej rekompensują osłabienie pamięci. Równie optymistyczne stanowisko przyjął P.R. Skowron, który, odnosząc się do wielu badań, zaznaczył, iż inteligencja osób starszych nie jest niższa, ale zmienia się, co obliguje do przeprowadzania innych testów niż te, którymi bada się osoby młode.

Książkę rekomenduję do druku z wyraźnym przekonaniem, że będzie czytana i cytowana, stanowi bowiem wartościowe kompendium wiedzy, obejmujące jasno określone pole problemowe, a jednocześnie posiadające skrystalizowaną myśl/ideę przewodnią. Redaktorowi, profesorowi Wiktorowi Żłobickiemu, z całą pewnością udało się zgromadzić w tomie takie egzemplifikacje transgresji w edukacji, które – jak wyeksponował to we wstępie – „są stałym elementem edukacji w wymiarze nie tylko grupowym, ale także jednostkowym/ indywidualnym, i towarzyszą człowiekowi na różnych etapach jego życia, dając szanse na rozwój, lecz stanowiąc również o barierach, które ów rozwój utrudniają czy wręcz uniemożliwiają”. Mamy tutaj przy tym do czynienia – jak pisze słusznie redaktor – z „edukacją, która przybiera formę swoistej gry o wykorzystanie potencjału rozwojowego jednostki”.

Z recenzji prof. zw. dr. hab. Zbyszka Melosika

Zobacz także

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło