SKAUTING I HARCERSTWO. Wybór pism charakteryzujących ruch młodzieży i system wychowawczy

SKAUTING I HARCERSTWO. Wybór pism charakteryzujących ruch młodzieży i system wychowawczy

ISBN: 978-83-7850-791-8
30,00 zł
Czas dostawy kurierem InPost 24 godziny

Seria wydawnicza „Przywrócić Pamięć” ma przybliżyć współczesnemu społeczeństwu publikacje założycieli ruchu skautowego, twórców rozwoju idei i metodyki harcerskiej z lat 1911–1939.

Reprint wydania z 1946 r.: "SKAUTING I HARCERSTWO"

Ilość

Seria wydawnicza „Przywrócić Pamięć” ma przybliżyć współczesnemu społeczeństwu publikacje założycieli ruchu skautowego, twórców rozwoju idei i metodyki harcerskiej z lat 1911–1939.

Reprint wydania z 1946 r.: "SKAUTING I HARCERSTWO"

Książka Skauting i harcerstwo. Wybór pism charakteryzujących ruch młodzieży i system wychowawczy ma swoją prawie siedemdziesięcioletnią historię. Powstała w momencie, kiedy Związek Harcerstwa Polskiego liczył prawie 200 tysięcy członków, ale na jednego instruktora przypadało 450 harcerzy, co ograniczało skuteczność harcerskiego wychowania. Straty w przedwojennym korpusie instruktorskim były olbrzymie. W czasie wojny naczelnicy Szarych Szeregów mianowali 68 harcmistrzów, a aż 25 z nich zginęło. Do tego dodać należy fakt, że wielu wybitnych instruktorów pozostało na emigracji. Sprawą kluczową było wyszkolenie nowych kadr instruktorskich. Kamiński postanowił pokazać podstawy metody harcerskiej poprzez teksty Roberta Baden-Powella, wybitnych skautmistrzów francuskich i angielskich oraz Andrzeja Małkowskiego, Eugeniusza Piaseckiego, Adama Ciołkosza i Stanisława Sedlaczka. Jak pisał we „Wstępie”: „Zbiorek niniejszy pragnie być zachętą i pomocą w refleksji na temat skautingu i harcerstwa”. Praca skierowana była do pedagogów i teoretyków wychowania, ale była też doskonałą lekturą dla starszyzny harcerskiej.

Publikacja miała się ukazać w ramach „Biblioteki Tekstów Pedagogicznych” wydawanej przez Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, jednak do tego nie doszło. Możemy się tylko domyślać, że skauting, osoby Baden-Powella i Ciołkosza — wówczas bardzo aktywnego polityka emigracyjnego — były dla ówcześnie rządzących nie do przyjęcia. 15 listopada 1973 roku Kamiński przekazał jedyny chyba zachowany egzemplarz z dedykacją: „Druhowi W. Błażejewskiemu — do jego archiwów”. Kiedy współpracowałem z druhem Wacławem nad wydaniem jego Z dziejów harcerstwa polskiego, w 1983 roku otrzymałem od niego ten maszynopis z nieśmiało wyrażoną nadzieją, że kiedyś uda się go udostępnić czytelnikom.

Po raz drugi książkę przygotowano do druku w 1986 roku. Chciałem ją umieścić w redagowanej przeze mnie serii „Prace Zespołu Historycznego”. Niestety władze harcerskie pod silną presją aparatczyków z Komitetu Centralnego PZPR chciały wyciszyć zainteresowanie historią harcerstwa i uniemożliwiono mi kontynuowanie prac wydawniczych. Maszynopis oddałem do konserwacji i oprawy. Minęło prawie 30 lat.

Wydaje się, że warto dzisiaj wydać tę książkę, dlatego że przybliża ona podstawy skautingu, ale też pokazuje poglądy Kamińskiego na wartości pedagogiczne i wychowawcze skautingu i harcerstwa.

Co to jest skauting?

Pełną odpowiedź na to pytanie wyrobi sobie czytelnik dopiero po zapoznaniu się z tekstami zestawionymi w całej tej pracy. Wydaje się jednak celowe już we wstępie podanie kilku najbardziej podstawowych o istocie skautingu wiadomości... więcej przeczytacie w zakładce Fragment

Zapraszamy do całej serii tutaj: http://www.impulsoficyna.com.pl/seria-przywrocic-pamiec

200 Przedmioty

Opis

Książka papierowa
oprawa twarda

Kamiński Aleksander

Kamiński odegrał wielką rolę w tworzeniu i sprawnym działaniu polskiego Państwa Podziemnego. Sprawie walki o niepodległość oddał swój talent i pięć lat życia. Nie można tu nie przypomnieć, że „Biuletyn Informacyjny” redagował od listopada 1939 do października 1944 roku. Jego rolę w formowaniu i pracy podziemnego harcerstwa tak ujął Jan Rossman:

Uważam, że Aleksander Kamiński odegrał zasadniczą rolę w zorganizowaniu i nadaniu kierunku pracy Szarych Szeregów. Pamiętam początki, pierwsze miesiące wojny — trudne docieranie do ludzi rozproszonych przez wypadki wojenne. To właśnie Kamiński miał rozgałęzione kontakty z instruktorami harcerskimi i zuchowymi na terenie całego kraju. To on też szybko znalazł kontakty z tworzącym się kierownictwem podziemnego wojska. To jego pomysły i inicjatywy (np. „Wawer”) nadały życia i barwy pracy wojennego harcerstwa.

Warto przypomnieć, że Florian Marciniak, Lechosław Domański i Jan Rossman byli przed wybuchem wojny (w różnych okresach) bliskimi współpracownikami Kamińskiego w kształceniu męskiej starszyzny harcerskiej, a Marciniak, Rossman i Stasiecki byli absolwentami kursów harcmistrzowskich w Górkach Wielkich. J. Rossman pisał:

[...] prawdziwym twórcą wojennego harcerstwa, adaptacji metody skautowego wychowania do warunków wojennych był Aleksander Kamiński [...] wojenne harcerstwo — jak zawsze harcerstwo od swego powstania — było szkołą wiary w wartość narodu i ludzi. Była w tym mądrość polityczna Aleksandra Kamińskiego, był wielki instynkt polityczny Floriana Marciniaka, że harcerstwo wojenne „ustawiło się” twardo za rządem, za kierownictwem wojskowym, za Armią Krajową.

Ta mądrość przejawiła się w tym, że Szare Szeregi, jako konspiracyjny ZHP, stały się częścią Państwa Podziemnego, wierną i „całym życiem”, na przekór dwóm najeźdźcom, i to w najtrudniejszej chwili — tuż po strasznej klęsce 1939 roku.

W 1945 roku Kamiński był dla instruktorów harcerskich twórcą ruchu zuchowego, autorem trylogii zuchowej, jednym z najwybitniejszych instruktorów w dziejach ruchu harcerskiego. Dla młodzieży był autorem Kamieni na szaniec i uosobieniem legendy szaroszeregowej. Kamiński uważał, że mimo trudności należy szukać koniecznych kompromisów i włączać się do działalności wychowawczej. Tak uczynił on sam w latach 1945 i 1956, świadomie angażując do pracy rzesze instruktorów, dla których był przewodnikiem.

Przedmowa

Wstęp  

1. Robert Baden-Powell twórca skautingu  

2. Jak skauting powstał?

3. Co to jest skauting?

4. Skauting w świetle współczesnych prądów pedagogicznych

5. Harcerstwo — polska odmiana skautingu  

Część I

Skauting w ujęciu jego twórcy

1. Baden-Powell objaśnia skauting chłopcom 12—16-letnim

2. Baden-Powell — do wilcząt (chłopców 8—12-letnich)

3. Baden-Powell — do młodzieży powyżej 17 lat

4. Baden-Powell — do instruktorów

Część II

Skauting widziany oczyma psychologów i pedagogów

1. Opinia Piotra Boveta

2. Opinia H. Boucheta

3. Dean James E. Russel i E.E. Reynolds — o zbliżeniu do przyrody

Część III

Harcerstwo polskie

1. Stosunek do wzoru angielskiego (A. Małkowski i E. Piasecki)

2. Harcerstwo wśród nurtów ideowych polskiego życia (A. Ciołkosz)

3. Unarodowienie wilczęctwa (A. Kamiński)

4. Charakterystyka harcerstwa (S. Sedlaczek) Wykaz ważniejszych prac dotyczących pedagogiki skautowej i harcerskiej

Co to jest skauting?

Pełną odpowiedź na to pytanie wyrobi sobie czytelnik dopiero po zapoznaniu się z tekstami zestawionymi w całej tej pracy. Wydaje się jednak celowe już we wstępie podanie kilku najbardziej podstawowych o istocie skautingu wiadomości.

Skauting jest pojęciem wielorakim. W zależności od punktu widzenia może być traktowany bądź jako ruch młodzieży, bądź jako metoda wychowawcza, bądź jako system wychowawczy ujęty w określone formy organizacyjne.

1. Skauting jest to ruch młodzieży. Chociaż zainicjowany przez człowieka dojrzałego i oparty o współpracę licznego zespołu ludzi dojrzałych, jest skauting nie tylko organizacją dla młodzieży, jest on nade wszystko ruchem samej młodzieży, szczęśliwie zapoczątkowanym i otoczonym braterską raczej niż ojcowską opieką ludzi dojrzałych.

Młodzież nie tylko uczestniczy w organizacji skautowej — młodzież przeżywa skauting. Skauting zaspakaja potrzeby i zainteresowania psychofizyczne młodzieży. Co więcej — wprowadza w duszę młodzieży specyficzny ideał wychowawczy.

Jest to mianowicie ideał Skauta. Określa go Prawo skautowe, Przyrzeczenie składane przez skautów oraz swoisty skautowy „styl życia”. Ideał skauta ma dla bardzo wielu chłopców i dziewcząt tyle w sobie pociągającej siły i uroku, jak w średniowieczu ideał rycerza lub w czasach odrodzenia ideał dworzanina. I jeśli się szuka istotnego źródła kształcących wpływów skautingu na młodzież, to na dalszy plan schodzą nieczęste godziny zbiórek i wycieczek, nie zawsze umiejętnie organizowane — natomiast na czoło wysuwa się właśnie wpływ skautowego ideału wychowawczego.

Metoda skautowa — jest tylko świetnie pomyślanym narzędziem, przy pomocy którego młodzież ma możność czynnego — w ćwiczeniach i grach — zaprawiania się w osiąganiu cech ideału skauta.

To, że skauting posiada własny i dla młodzieży wysoce atrakcyjny ideał wychowawczy — jest jego największą siłą, dającą mu specjalne szanse w porównaniu z wieloma innymi organizacjami młodzieży i dla młodzieży. Celem ruchu skautowego jest — w oczach młodzieży — uskautowienie świata, tj. zbliżenie się samemu do ideału skauta i upowszechnienie tego ideału w otoczeniu.

2. Skauting — jest to specyficzna metoda wychowawcza. Tak można rzecz określić, jeśli się spogląda na skauting z zewnątrz, oczyma obserwującego zjawisko wychowawcy, a nie przeżywającej go młodzieży. Istotę tej metody różnie można ujmować i charakteryzować. Kilka głównych prób znajdzie czytelnik w podanych na dalszych stronach tekstach. Na tym miejscu pragniemy wymienić tylko najbardziej podstawowe elementy metody skautowej.

A więc: Wychowanie przez grę jest tą właściwością skautingu, która najsilniej jest podkreślana. „Skauting jest to gra” — stwierdza Baden-Powell. Ideał wychowawczy nie jest skautom podawany w pogadankach, lecz jest „zdobywany” w grach skautowych, w ćwiczeniach. W tych właśnie grach i ćwiczeniach skauci nie tylko osiągają swe stopnie i sprawności, lecz ćwiczą się w rzetelności i karności, w uczynności, w pogodnym znoszeniu przeciwieństw itd. Przez ćwiczenia i gry manifestują swą miłość do Boga, swój patriotyzm i swą postawę obywatelską. Przy czym — rzecz warta podkreślenia — grą jest w skautingu nie tylko takie czy inne ćwiczenie, lecz grą jest także skauting jako całość! Grą, w której regułami są punkty skautowego prawa. System zastępowy — oto inny element metody skautowej. Pomysł zastępu jako niewielkiej samorządnej grupy rówieśniczej z wybijającym się w tej grupce kolegą na czele — jest jednym z najszczęśliwszych pomysłów, któremu w pierwszym rzędzie skauting zawdzięcza swe powodzenie. Naturalny popęd młodzieży do tworzenia „band” — został podchwycony i zalegalizowany. Podsunięto także tym „bandom”, ujętym w formę zastępów — ponętne dla młodzieży zajęcia.

Samowychowanie — jest następnym elementem metody skautowej. Twórca skautingu wielokrotnie z naciskiem twierdził, że instruktorzy skautowi nie mają być ani oficerami, ani nauczycielami, ani nawet wychowawcami, lecz tylko starszymi braćmi! Ci starsi bracia nie powinni kierować młodzieżą, lecz jedynie ułatwiać i dopomagać młodzieży w stawaniu się skautami, przez zorganizowanie odpowiedniego środowiska, w którym jest maksimum szans na powstanie atmosfery zachęcającej do doskonalenia się w skautostwie (izba harcerska, wycieczka, obóz, nastrój życzliwości i sprężystej aktywności etc.). Najlepsza forma oddziaływania instruktora na młodzież — to własny przykład, co jest możliwe tylko wtedy, jeśli instruktor tak samo jak skaut pragnie własnym życiem realizować prawo skautowe.

Współżycie z przyrodą — oto element ostatni naszej charakterystyki podstawowych właściwości metody skautowej. Zarówno twórca skautingu, jak i wielu najwybitniejszych kontynuatorów jego dzieła stoi na stanowisku, że tylko w polu i w lesie możliwe jest pełne praktykowanie skautingu. Miasta — i izba skautowa w mieście — to jedynie miejsce, w którym skauci przygotowują się do obozów, wędrówek i wycieczek lub też podsumowują wycieczkowe i obozowe osiągnięcia. Ważne jest postawienie chłopca lub dziewczyny w warunkach życia pierwotnego, gdzie samemu sobie należy wyszukać drogę, sporządzać jedzenie i schronienie, gdzie trzeba odwołać się na nowo do więdnącej w miastach, a tak ważnej dla normalnego życia ludzkiego elementarnej orientacji w świecie przyrody i elementarnej zaradności. Miasto grozi wypaczeniem zarówno ludzkiego organizmu, jak i ludzkiej duszy, jak najczęstszym kontaktowaniem z polem, lasem i wodą trzeba się od tego niebezpieczeństwa chronić.

Tyle o skautingu jako o metodzie wychowawczej, choć wszystkie jej składniki — rzecz naturalna — nie zostały w tym szkicu wyczerpane.

3. Skauting jest systemem wychowawczym — oto trzeci punkt widzenia na to zjawisko, które powołał do życia Baden-Powell.

Jest to system bardzo rozbudowany i ujęty w specyficzne formy organizacyjne.

Obejmuje on dwie odrębne grupy młodzieży: chłopców i dziewczęta. Aczkolwiek elementy organizacyjne obu tych grup oraz podstawowe składniki metody, a także ideał wychowawczy są w obu grupach jednakowe, tym niemniej zachodzi między obydwoma grupami duża rozbieżność w doborze treści gier i ćwiczeń oraz w akcentowaniu tendencji wychowawczych. Obie grupy działają i rozwijają się w odrębnych organizacjach, mają odrębną literaturę, odrębne nastawienia w podejściu do uprawianych ćwiczeń. Skauci działają raczej w promieniach popędu do walki, skautki — raczej w promieniach popędu macierzyńskiego).

Każda z tych dwóch grup skautingu dzieli się na trzy gałęzie:

Dzieci od 8 do 11 lat tworzą gałąź wilczęcą (chłopcy) lub krasnoludków (dziewczęta) ruchu skautowego. W Polsce są to zuchy. Wszystkie elementy metody skautowej są dopasowane do stadium rozwojowego tego wieku (gra ma tu charakter nade wszystko zabawy typu iluzyjnego, zastęp przybiera formę luźnej i mało autonomicznej szóstki etc.).

Młodzież 12—16 lat to właściwi skauci i skautki.

Młodzież powyżej 17 lat — to wędrowcy (rovers lub rangers). Myślą przewodnią tej gałęzi skautingu jest zachęcanie do wędrówek pieszych, rowerowych, kajakowych, morskich etc., których celem jest danie sposobności do „odnalezienia samego siebie”, swego miejsca w życiu i we wszechświecie, swojej „drogi do szczęścia”. Prócz wędrownictwa podstawową zasadą rowersów jest służba (wszelkiego rodzaju akcje społeczne, ratownicze itd.), a formą zajęć w mieście — swoiste życie klubowe. Metoda skautowa w swych poszczególnych elementach praktykowana jest w tej gałęzi nadal, przybiera jednak formy właściwe psychice tego wieku.

Wszystkie trzy gałęzie obu grup ruchu skautowego mają odrębne programy zajęć, ujęte w ramy stopni skautowych i sprawności. Zdobywanie przez młodzież oznak tych sprawności i stopni jest zewnętrznym wyrazem przesuwania się jednostki po poszczególnych szczeblach systemu.

Zobacz także

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło