Przekazywane z pokolenia na pokolenia obyczaje oraz wszelkie obrzędy bardzo silnie zakorzeniły się w kulturze i zostały przeniesione w literacki świat klechd, podań, legend, bajd, a także opowieści, ukazując w ten sposób realia danej grupy społecznej. Właśnie obyczaje oraz rozmaite obrzędy dosyć często naprowadzały na pewne tropy związane z lokalną tradycją. Jednak mnóstwo archaicznych opowieści niejednokrotnie kierowało badaczy w próżnię, ponieważ urywały się, albowiem po prostu ich nie zapamiętano, dlatego prawdopodobnie starano się je uzupełniać lub modyfikować. Według słów Jacka Wojtysiaka, to dzięki tradycji możemy zidentyfikować uczestników danej wspólnoty. W pracy Społeczeństwo. Zacznijmy od faktów podkreślał on, że należałoby wyróżnić trzy odmiany tradycji: początku, zwyczaju oraz istoty.

Tematyka pracy wiąże się z zainteresowaniami Autorki, albowiem klechdy, podania i bajki od dzieciństwa towarzyszyły mi w życiu. Uważa, że należy pielęgnować tradycje, aby przekazać nieocenione wartości potomnym, ponieważ bez tego możemy zatracić tożsamość narodową. Dlatego bardzo bliskie są jej legendy zebrane przez Jerzego Sampa – człowieka, którego poznała osobiście. Pielęgnował obyczaje i wszelkiego rodzaju tradycje oraz całe życie zabiegał, aby nie zmarnować dziedzictwa przeszłości. 

Fascynowała Autorkę postać Jerzego Sampa, pisała u niego pracę magisterską na temat żywiołów polskich, niemieckich i żydowskich w Wolnym Mieście Gdańsku, którą przekazała m.in. do Biblioteki w Muzeum Państwowym Stutthof – w Sztutowie – gdzie od 1998 r. pomorzoznawca pełnił funkcję członka rady naukowej.

Od kiedy pamięta, zawsze interesowały ją tematy eschatologiczne, opowieści o bogach i demonach, które częściowo wiążą się z wcześniejszymi zainteresowaniami Jerzego Sampa. Po śmierci profesora próbowała odnaleźć informacje na temat jego działalności i życia prywatnego, jednak stwierdziła, że istnieją wyłącznie szczątkowe wiadomości, a większość rozlokowana jest w licznych czasopismach. Nawet w Encyklopedii Gdańskiej zawarto tylko krótki biogram, właściwie szkic na temat jego życia.

Dlatego Autorka uznała, że podjęty problem badawczy jest zagadnieniem istotnym dla środowiska literackiego, zwłaszcza że praca zawiera szczegółowe informacje na temat życia i twórczości Jerzego Sampa oraz jego fascynacji m.in. demonologią i tematyką pomorską. Ten nieoceniony badacz i naukowiec oprócz pisania zajmował się wykonywaniem rysunków, a także grafik i pragnął ocalić od zapomnienia wszystko to, co wiąże się z pomorską krainą. Jego dorobek to nieoceniona skarbnica wiedzy o nadmotławskim grodzie. 

Praca zawiera wiele niepublikowanych informacji o pisarzu. Autorka sukcesywnie gromadziła materiały, bazując w dużej mierze na artykułach zamieszczonych w prasie pomorskiej. Uzyskała również wiele informacji od syna profesora – Christiana Sampa, który udzielił wywiadu na temat ojca i rodziny. Nieocenionym źródłem wiedzy na temat wizerunku demona, którym m.in. fascynował się Jerzy Samp, są klechdy, bajki, podania, legendy, mity, rozmaite opowieści – zarówno greckie, rzymskie, skandynawskie, słowiańskie, jak i kaszubskie. Istotną rolę w poszukiwaniach odegrały encyklopedie, słowniki, mitologie, Biblia, a także przeróżne opracowania, zawierające informacje o bytach pozaziemskich oraz artykuły w prasie pomorskiej. 

Praca jest w dużej mierze hołdem na cześć mojego mistrza – Jerzego Sampa, który zmarł po ciężkiej chorobie. To właśnie on rozbudził w Autorce miłość do Pomorza, kiedy przyjechała z Lublina do tajemniczego, nadmotławskiego grodu. 

Opracowanie zawiera szereg informacji, które będzie można wykorzystać w pracach naukowych, zajmujących się tematyką demonologiczną, klechdami i życiorysem Jerzego Sampa.

Struktura pracy

Dla realizacji wyznaczonych celów i potwierdzenia postawionych tez Autorka przyjęła podział pracy na dziesięć rozdziałów.

W pierwszym przedstawiła zagadnienia dotyczące dzieciństwa i młodości Jerzego Sampa, rodzinnych korzeni, wieku dojrzałego, działalności uniwersyteckiej oraz okresu formowania się życia intelektualnego i prywatnego przyszłego profesora. W drugim rozdziale odniosła się do pisarstwa Jerzego Sampa jako popularyzatora regionu. Zaprezentowała jego publikacje, udział w konferencjach i zasygnalizowała obecność motywów demonologicznych w jego tekstach. Przedstawiła również dorobek prac publicystycznych, redakcyjnych, naukowych, literackich i autorskich oraz informacji prasowych, a także przekłady, tłumaczenia w wielu publikacjach, antologiach oraz pracach zbiorowych, wstępach, pracach redakcyjnych i wydawnictwach zwartych. Trzeci rozdział zawiera analizę aktywności Jerzego Sampa w mediach, a więc działalność w radiu i telewizji, wywiady oraz wypowiedzi. W kolejnym przeczytamy o działalności Sampa w organizacjach i piastowanych przez niego funkcjach, otrzymanych odznaczeniach, medalach i wyróżnieniach. W piątym rozdziale odniosła się do tradycji ludowej legend i wizerunku demona ukazanego w pisarstwie Sampa na podstawie literatury utrwalonej w tradycji i wierzeniach oraz obrzędach ludowych wybranych epok. Zapoznamy się również z onomastyką mitologiczną w minionej twórczości polskiej ukazaną w artykule Michała Łuczyńskiego Sarmata i demony oraz z wątkami szatańskimi w twórczości Stanisława Przybyszewskiego. Szósty rozdział zawiera relacje między światem naukowym a fikcją, opinie romantyków oraz twórców młodopolskich i późniejszych na temat bóstw słowiańskich. W siódmym rozdziale przedstawiła zebrane i spisane przez Jerzego Sampa legendy na temat morza, powiązane z bajecznymi pradziejami małej i wielkiej ojczyzny, które umieścił w zbiorze Mitopeje pobrzeża Bałtyku. Kolejny rozdział ukazuje jeden z najmniej zbadanych dotąd ogniw kultury duchowej Pomorza, czyli mechanizm powstawania oraz ewolucji opowiadań i podań o podłożu demonologicznym. Dowiemy się również o funkcjonującym micie wolnomularza w tradycji pomorskiej i teraźniejszych zainteresowaniach masonerią. W dziewiątym rozdziale Autorka odniosła się do wizerunku demona zawartego w zebranych legendach pomorskich Jerzego Sampa, ukazując tradycję regionu i problemy bytów niematerialnych, odnoszących się również do Mitologii słowiańskiej. Dziesiąty rozdział jest podsumowaniem działalności Jerzego Sampa, jego ciężkiej choroby, śmierci i pożegnania przez społeczność pomorską, a także ludność przybyłą na pogrzeb niemalże ze wszystkich zakątków świata.