Pan Liściasty
Rozmowy z dziećmi o trudnych sprawach nigdy nie należą do prostych. Każdy rodzic, wychowawca czy pedagog mierzył się zapewne z dylematem: jak powiedzieć dziecku o chorobie, stracie czy zagrożeniu? Jak opowiedzieć o tym, co bolesne, nie wywołując lęku, a jednocześnie nie uciekając się do kłamstwa? Małgorzata Walczak-Klimek w swojej książce „Pan Liściasty i inne bajki profilaktyczne” podejmuje się właśnie tego wyzwania – i robi to w sposób przemyślany, subtelny, a zarazem mądry. Już sam tytuł sugeruje, że mamy do czynienia z publikacją niecodzienną. To nie są zwyczajne bajki „na dobranoc”. To opowieści, które oprócz funkcji rozrywkowej pełnią rolę edukacyjną i profilaktyczną. Autorka doskonale zdaje sobie sprawę, że dzieci uczą się świata poprzez historie – łatwiej przyswajają trudne treści, gdy są one osadzone w narracji, w której bohaterowie przeżywają coś podobnego do nich samych. Bajka staje się zatem nie tylko formą spędzania czasu, ale także narzędziem przygotowującym dziecko do spotkania z realnymi wyzwaniami.
Walczak-Klimek podkreśla, że nie należy czekać, aż w życiu dziecka wydarzy się coś traumatycznego. Lepiej wcześniej wyposażyć je w wiedzę i wrażliwość, które pozwolą łatwiej zmierzyć się z kryzysowymi sytuacjami. Ten profilaktyczny charakter książki wyróżnia ją na tle wielu innych publikacji kierowanych do najmłodszych. Zamiast chronić dziecko przed światem poprzez milczenie, autorka proponuje otwartą rozmowę – oczywiście dostosowaną do wieku i możliwości poznawczych małego czytelnika. Treść bajek dotyka różnych tematów trudnych i delikatnych. Znajdziemy tu opowieści o stracie, chorobie, niebezpieczeństwie, ale także o emocjach, które pojawiają się w takich sytuacjach – smutku, lęku, złości czy poczuciu niesprawiedliwości. To niezwykle ważne, ponieważ dzieci często nie potrafią same nazwać tego, co czują. Dzięki bajkom uczą się rozpoznawania i wyrażania emocji, a także otrzymują jasny komunikat, że nie są w tym same.
Jednym z największych atutów książki jest język. Walczak-Klimek posługuje się stylem prostym, przystępnym, ale jednocześnie pełnym ciepła. Nie ma tu moralizatorstwa ani sztucznego dydaktyzmu. Autorka unika tonu „nauczycielskiego wykładu”, a zamiast tego prowadzi dziecko poprzez historię, w której odnajduje ono własne doświadczenia i emocje. To sprawia, że bajki nie odstraszają, lecz przyciągają – stają się dla dziecka bezpieczną przestrzenią do oswajania lęków.
Istotnym elementem książki jest także warstwa ilustracyjna. Obrazy dopełniają tekst, sprawiając, że bajki stają się jeszcze bardziej atrakcyjne i zrozumiałe dla najmłodszych. Wizualne przedstawienie bohaterów czy symbolicznych wydarzeń wzmacnia przekaz i ułatwia jego zapamiętanie. To szczególnie ważne, gdy mowa o tematach abstrakcyjnych lub trudnych do uchwycenia, takich jak choroba czy przemijanie.
„Pan Liściasty i inne bajki profilaktyczne” to książka skierowana nie tylko do dzieci, ale również do dorosłych, którzy je wychowują. W wielu miejscach autorka daje do zrozumienia, że rozmowa o trudnych sprawach jest wyzwaniem także dla rodziców czy nauczycieli. Często to właśnie dorośli czują lęk, bezradność i niepewność, jak rozmawiać o śmierci, uzależnieniach czy zagrożeniach. Bajki Walczak-Klimek mogą stać się więc pomocą, a nawet swego rodzaju przewodnikiem – bo dają gotowe narzędzie do podjęcia rozmowy, która w naturalnych warunkach mogłaby okazać się zbyt bolesna. Warto również docenić uniwersalność przesłania. Choć książka została napisana z myślą o najmłodszych, zawarte w niej historie i wartości mogą okazać się cenne także dla starszych czytelników. To przypomnienie, że unikanie trudnych tematów nie chroni, lecz osłabia. Natomiast oswajanie ich poprzez rozmowę, refleksję i literaturę – wzmacnia i uczy empatii.
Podsumowując, „Pan Liściasty i inne bajki profilaktyczne” to publikacja niezwykle cenna zarówno z perspektywy literatury dziecięcej, jak i wychowawczej. Łączy walory artystyczne z funkcją terapeutyczną, a przy tym otwiera przestrzeń do rozmowy o tym, co najtrudniejsze. Dzięki prostemu językowi, sugestywnym obrazom i odwadze autorki w podejmowaniu tematów tabu, książka ta może stać się nie tylko lekturą, ale i narzędziem pracy w domu, szkole czy gabinecie psychologicznym. To lektura, którą warto mieć pod ręką – nie po to, by straszyć dziecko, ale by przygotować je na to, że życie bywa niełatwe. A przede wszystkim, by pokazać, że w każdej sytuacji, nawet tej najbardziej bolesnej, istnieje przestrzeń na rozmowę, zrozumienie i wsparcie.
Andżelika Horbowicz
źródło: https://sztukater.pl/ksiazki/pan-li%C5%9Bciasty-i-inne-bajki-profilaktyczne.html
urodzona 10 czerwca 1987 roku w Nowym Sączu, pedagog, terapeutka pedagogiczna, w latach 2015–2019 sądowy kurator do spraw rodzinnych przy Sądzie Rejonowym w Nowym Sączu, twórczyni metody terapii dzieci i młodzieży z wykorzystaniem założonego przez siebie Amatorskiego Teatru Młodzieżowego, działającego przy placówce wsparcia dziennego dla zagrożonych wykluczeniem społecznym dzieci i młodzieży w wieku 6–17 lat, gdzie pełni funkcję starszego wychowawcy. Ukończyła Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (pedagogika resocjalizacyjna), Państwową Wyższą Szkołę Zawodową w Nowym Sączu (terapia pedagogiczna) i Wyższą Szkołę Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu (pedagogika szkolna). Prywatnie rozważna i romantyczna, kieruje się dewizą: „dzień bez uśmiechu jest dniem straconym”, szczęśliwa mężatka i spełniona mama.
