Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Przedmowa autorki    

Automat      
Szklany dom      
Ucieczka      
Słodziak      
Pan Liściasty      
O dwóch rodzajach kłamstwa    
Walka kolorów    
Wybór      
O Jasiu Lepkie Ręce    
Połówkowo i magiczna fasola    
Wyzywam cię      
Smuteczek      
Samo się      
O królewnie Annie i burzy z kamieniami   
Przestańcie!    
O kruku Piotrze, który nie wypowiadał „r”  
Najpierw w lewo, potem w prawo   
Wicherek Pawełek i nieszczęsne kłębowanie   
Łąka Pożegnań   

Nota o autorce

Przedmowa autorki

Wielu dorosłych, dopiero znajdując się w sytuacji krytycznej, zaczyna gorączkowo zastanawiać się nad tym, w jaki sposób przekazać dziecku treści, które mogą być dla niego traumatyzujące czy zwyczajnie trudne do przyswojenia. Bo jak bezpiecznie dla psychiki najmłodszych opowiedzieć o przemocy, samookaleczeniach, rozwodzie, złości, depresji, uzależnieniach czy ustrzec przed różnymi zagrożeniami? W jaki sposób przekazać dziecku bolesne wieści, na przykład o tym, że ciężarna kobieta w wyniku powikłań nie urodzi długo wyczekiwanego rodzeństwa albo że w wypadku komunikacyjnym można stracić życie? Są to tematy wyjątkowo trudne do poruszenia także dla dorosłych. Nie czekajmy zatem, aż w życiu naszych pociech lub w ich otoczeniu wydarzą się sytuacje traumatyczne. Wyposażmy je w wiedzę o zdarzeniach ryzykownych i kształtujmy wrażliwość, aby łatwiej było im się z nimi zmierzyć, gdyż prędzej czy później z pewnością one nadejdą. W ich rozumieniu i przeżyciu pomogą właśnie bajki profilaktyczne, które pod czujnym okiem dorosłych i w atmosferze zaufania mogą stanowić drogowskaz. Niech staną się jednak tylko pretekstem do zbudowania silnej więzi między dorosłym a dzieckiem, będącej fundamentem rozmów na tematy ważne i mniej ważne.

Pisząc pierwszą część bajek profilaktycznych, nie miałam wątpliwości, że problematyka zagrożeń, jakie stwarza dzieciom dzisiejszy świat, nie zostanie przeze mnie całkowicie wyczerpana. Także teraz, gdy w ręce czytelnika trafia ich druga część, nie mam najmniejszych złudzeń, że powstają nowe zagrożenia, o których nam, dorosłym, dotąd się nie śniło, i że z pewnością będą pojawiać się kolejne. Nie jest jednak rolą bajek profilaktycznych wyłącznie wyprzedzanie biegu podanych w nich zdarzeń, które mogłyby być dla dziecka traumatyzujące, lecz także budowanie klimatu zaufania i poczucia bezpieczeństwa, co sprzyja rozmowom na tematy trudne. Niezwykle istotne jest również kształtowanie u dziecka umiejętności refleksyjnego patrzenia na sytuacje ryzykowne, z którymi niewątpliwie zetknie się, gdy nie będzie opiekuna tuż obok. Tylko w ten sposób przekonamy dziecko, że po prostu jesteśmy zawsze wtedy, gdy stanie przed niełatwym wyborem i jeśli zwróci się do nas z prośbą o pomoc, będzie to znaczyło, iż czas spędzony razem na czytaniu bajek profilaktycznych nie był stracony i dobrze wypełniliśmy swoje zadanie. Nie da się bowiem wychowywać dziecka pod kloszem. Byłoby to dla niego wyłącznie krzywdzące. Żaden parasol ochronny nie jest w stanie zastąpić jego rozumu, wrażliwości czy rozwagi, które wspólnie możemy kształtować i pielęgnować. Rzecz jasna, nie są to sprawy proste i także rodzice oraz pedagodzy nieustannie uczą się rozmawiać na trudne tematy. Można sobie zatem wyobrazić, jak niezrozumiałe muszą być one dla najmłodszych. Celowo nie używam tutaj określenia „tabu”, gdyż w codziennym życiu ono nie istnieje. Nie da się za sprawą magicznej różdżki wyeliminować przemocy, uzależnień, samookaleczeń, poronień, uprowadzeń czy śmierci. Te zjawiska wciąż występują, nawet jeśli zostaną przemilczane. Dlatego bądźmy wyrozumiali i cierpliwi, gdy dzieci zadają nam pytania, choćbyśmy nie wiedzieli, jakiej odpowiedzi im udzielić. Istnieje bowiem ryzyko, że następnym razem nie zwrócą się do nas z prośbą o wyjaśnienie czy pomoc. Gdy rozmawiamy z dziećmi, nie bójmy się powiedzieć za dużo. Powinniśmy się raczej obawiać tego, że powiemy zbyt mało, opieszale, niechętnie lub zamieciemy temat pod dywan. Na szali są przecież dobro i bezpieczeństwo dzieci. Prędzej czy później zetkną się one ze zdarzeniami dramatycznymi czy stratami. Tylko od dorosłych zależy, czy uda się przygotować dzieci do ich przeżycia w sposób minimalizujący doznanie krzywdy, a nawet ich uniknąć. Pomocne w tym będą właśnie bajki profilaktyczne. Poświęćmy dzieciom należną uwagę, bez pośpiechu, w atmosferze zrozumienia i bliskości. Bądźmy wtedy autentyczni, nie starajmy się na siłę przybrać pozy mądrzącego się profesora.

Podobnie jak w poprzedniej książce, każda z bajek została przeze mnie opatrzona pytaniami-wskazówkami oraz zarysem tematyki, co umożliwi rodzicom i terapeutom sięgnięcie po najodpowiedniejszą dla danego dziecka czy grupy. Nie pozostawiajmy dziecka bez wspólnej analizy ich treści, gdyż mogłoby to spowodować więcej strat niż pożytku w sferze emocjonalnej. I przede wszystkim sami, zanim sięgniemy po bajkę profilaktyczną, musimy najpierw dojrzeć do zaakceptowania faktu, że wokół panuje, obok dobra, również zło, że są łzy smutku, że niektórzy ludzie nie mają szlachetnych intencji, a szczęśliwe zakończenie nie zawsze nadchodzi. Te prawdy mogą się wydawać zbyt bolesne i szokujące, ale rolą pedagogów i rodziców jest przygotowanie dziecka do życia w autentycznym, a nie odrealnionym świecie. Zresztą nawet złożone zagadnienia, lecz podane w atmosferze otwartości i serdeczności, nie są dla niego zagrażające. Zbyt często to właśnie dorośli nie są gotowi do rozmów o nich. Podobnie jak pouczająca bajka, rozmowa ma magiczną moc zbliżania ludzi. Tylko w ten sposób profilaktyka może się udać, do czego jako autorka mocno zachęcam. Niech bajki profilaktyczne uczą, przestrzegają, terapeutyzują, wyjaśniają, uwrażliwiają i wzmacniają więź między dzieckiem a rodzicami.

Powodzenia!