• Obniżka
Pedagogika jako humanistyczno-społeczna nauka stosowana: konsekwencje metodologiczne

Pedagogika jako humanistyczno-społeczna nauka stosowana: konsekwencje metodologiczne

ISBN: 978-83-8095-195-2
52,00 zł
50,00 zł Zniżka 2,00 zł
Czas dostawy kurierem InPost 24 godziny

Seminaria Metodologii Pedagogiki Polskie Towarzystwo Pedagogiczne

Książka składa się z trzech części poprzedzonych programowym tekstem wprowadzającym. W pierwszej części tomu znalazły się opracowania ogólnometodologiczne poświęcone rozwinięciu i pogłębieniu wybranych kwestii dotyczących pedagogiki jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej. Druga część to zapis panelu dyskusyjnego na temat konstruującego się dopiero na gruncie nauk pedagogicznych pola problemowo-badawczego pedagogiki rzeczy. W trzeciej części natomiast znalazły się teksty metodologiczne poświęcone wybranym synergicznym podejściom badawczym pedagogiki jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej.

Wersja książki
Ilość

Niniejsza publikacja stanowi pokłosie VI Seminarium Metodologii Pedagogiki PTP, a wszystkie teksty w niej zamieszczone dotyczą wprost lub pośrednio konsekwencji metodologicznych wynikających z tezy o istocie pedagogiki uprawianej w naszym kraju (choć nie tylko) jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej. Nawiązuje ona do wcześniejszych tomów wydanych w ramach serii SMP PTP oraz rozwija i wprowadza nowe wątki, tym samym akcentując po raz kolejny potrzebę dogłębnego, zespołowego namysłu nad dorobkiem, tożsamością i przyszłością dziedziny nauk pedagogicznych w Polsce.

Książka składa się z trzech części poprzedzonych programowym tekstem wprowadzającym. W pierwszej części tomu znalazły się opracowania ogólnometodologiczne poświęcone rozwinięciu i pogłębieniu wybranych kwestii dotyczących pedagogiki jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej. Druga część to zapis panelu dyskusyjnego na temat konstruującego się dopiero na gruncie nauk pedagogicznych pola problemowo-badawczego pedagogiki rzeczy. W trzeciej części natomiast znalazły się teksty metodologiczne poświęcone wybranym synergicznym podejściom badawczym pedagogiki jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej.

W tekście będącym wprowadzeniem w problematykę tomu Dariusz Kubinowski stawia sobie za cel doprecyzowanie pojęcia, istoty i zakresu badań pedagogicznych. Podejmuje również próbę zarysowania całościowej „mapy” aktualnie uprawianych w Polsce ich typów, lokując źródła analizowanych modeli w obrębie nauk humanistycznych, społecznych i stosowanych. W sposób szczególny podkreśla wagę podejść synergicznych w pedagogice współczesnej rozumianej jako humanistyczno-społeczna nauka stosowana. Część poświęconą rozważaniom ogólnometodologicznym otwiera tekst Janiny Kostkiewicz pod tytułem Niespożytkowany dorobek polskiego dyskursu o statusie metodologicznym pedagogiki jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej. Badaczka upomina się o budowany na założeniach realizmu (neo)tomistycznego dorobek pedagogów dwudziestolecia międzywojennego. Wskazując przykłady pominięć tych dokonań, ich brak w opracowaniach późniejszych, powojennych pedagogów, nie tylko podkreśla zdeformowany obraz pamięci rodzimej twórczości, jaki się z tym wiąże, ale także zwraca uwagę na nieobecne i niewykorzystane impulsy do rozwijania świadomości metodologicznej pedagogiki.

Stanisław Palka w artykule Odniesienia metodologiczne w pedagogice humanistyczno-społecznej jako nauce konstruktywnej opowiada się za pedagogiką niepoprzestającą jedynie na kontestacji edukacyjnej rzeczywistości, taką, która jest w stanie dawać inspiracje dla praktyków i praktyki pedagogicznej. Wychodząc z takiego stanowiska, dokonuje analizy współczesnych metodologicznych kontekstów, odniesień i podstaw, które służą rozwojowi tak rozumianej realistyczno-konstruktywnej nauki.

Głos w dyskusji o statusie pedagogiki jako nauki zabiera Krzysztof J. Szmidt w tekście Jak bardzo naukowa jest pedagogika? Próba sformułowania problemu z zastosowaniem operacji analogii bezpośredniej. Autor stara się odpowiedzieć na tytułowe pytanie przez odwołanie do strategii synektycznej. W tym celu poddaje analizie trzy popularne amerykańskie podręczniki psychologii, uwypuklając sposoby definiowania w nich kwestii związanych z wyodrębnieniem przedmiotu badań psychologicznych, co pozwala następnie sformułować pytania o wykładnie naukowości współczesnej pedagogiki.

Z kolei Sławomir Pasikowski w artykule Między swoistością a uniwersalnością w metodologii badań pedagogicznych argumentuje, że próby definiowania i opisu zjawisk pedagogicznych odwołujące się do silnie dychotomizowanych, wykluczających się opozycji „specyficzność – uniwersalność’ mają ograniczoną wartość poznawczą. Z tego punktu widzenia, przybliżając między innymi idee kontinuum i rozmytości, przedstawia wybrane sposoby radzenia sobie z niebezpieczeństwami arbitralnych podziałów i narzucającymi się opozycjami.

Krytyka występującej w naukach społecznych tendencji do marginalizowania teorii w badaniach empirycznych stanowi myśl przewodnią artykułu Sławomira Banaszaka pod tytułem Teoria i empiria. Kilka uwag metodologicznych i praktycznych. Podjęte przez Autora wątki, a dotyczące między innymi specjalizacji, teorii średniego zasięgu, obiektywności poznania czy neoklasycyzmu, wynikają z przyjętej tezy głównej o nierozerwalnym związku między teorią i jakością pomiaru empirycznego a praktyką.

Artykuł Teresy Hejnickiej-Bezwińskiej Konsekwencje teoretyczno-metodologiczne zmian w pojmowaniu praxis poświęcony jest tym przemianom rozumienia edukacyjnej praktyki, które związane są z ewolucją metodologicznej świadomości pedagogiki. Autorka szczegółowo omawia tu konsekwencje, jakie dla konceptualizacji przedmiotu badań pedagogicznych przyniósł proces przechodzenia od pozytywistycznego modelu konstruowania wiedzy naukowej o edukacji do modelu postpozytywistycznego.

Kolejny tekst zatytułowany jest Metodologia refleksyjna w naukach społecznych, czyli jak prowadzić rozumiejący dialog z ludzkim doświadczeniem. Wanda Maria Dróżka, zwróciwszy uwagę na refleksyjność jako konieczną odpowiedź na wyzwania ponowoczesnej rzeczywistości, między innymi te związane z rozwojem technologicznym, upomina się o takie sposoby prowadzenia badań w ramach nauk społecznych, które starają się podejmować rozumiejący dialog z ludzkim doświadczeniem, a więc na przykład podkreślają podejścia badawcze oparte na interakcji, zaangażowaniu, aktywności, partycypacji w działaniu.

Natomiast Teresa Bauman w artykule Badanie empiryczne jako źródło i tworzywo wiedzy pedagogicznej zwróciła uwagę na potrzebę większej liczby badań empirycznych, podejmujących zagadnienia praktyczne, związane z aktualnymi problemami społecznymi. Takie badania, podobnie jak jest to w naukach medycznych, nie tylko mają szansę przyczynić się do rozwoju praktyk edukacyjnych, ale również mogą być wykorzystane do budowania wiedzy pedagogicznej opartej na solidnych podstawach empirycznych.

Część drugą książki stanowi zapis dyskusji panelowej na temat Pedagogika (i) rzeczy, jaką prowadzili: Krzysztof Abriszewski, Maksymilian Chutorański, Aneta Makowska, Maciej Sokołowski-Zgid oraz Oskar Szwabowski podczas VI Seminarium Metodologii Pedagogiki PTP. Uczestnicy dyskusji swoje głosy skoncentrowali wokół roli, jaką odgrywają materialności w życiu człowieka. Rzeczy – ich zdaniem – zbyt często są problematyzowane we współczesnej pedagogice jako narzędzia, środki osiągania celów pedagogicznych (na przykład pomoce dydaktyczne) lub identyfikowane są jako zagrożenia (na przykład wpływ nowych technologii i konsumpcjonizmu na rozpad relacji międzyludzkich). Poszczególne głosy są próbami wskazania tropów dla uzupełnienia takiego rozumienia materialności o obecne we współczesnej humanistyce wątki dotyczące rzeczy, a podkreślające ich wkład w stabilizowanie i zmianę (nie tylko) edukacyjnych światów społecznych.

Część trzecią otwiera tekst Joanny Król pod tytułem Źródła audiowizualne w badaniach historyczno-edukacyjnych. Autorka rozwija myśl, że wykorzystanie w pracy badacza historii edukacji źródeł audiowizualnych jest istotnym uzupełnieniem tradycyjnych, dominujących w tej dyscyplinie źródeł pisanych, ponieważ daje realną szansę na bardziej wnikliwą i zróżnicowaną (re)konstrukcję przeszłości historyczno-oświatowej.

Namysł nad własną praktyką badawczą, a w szczególności nad okolicznościami i uzasadnieniami podjętych rozstrzygnięć metodologicznych, stanowi cel artykułu Danuty Urbaniak-Zając pod tytułem Proces badawczy jako podejmowanie decyzji – refleksja metodologiczna. Dzięki odwołaniu się do własnych doświadczeń Autorce udało się uwypuklić złożoność procesu badawczego i ogrom stojących przed badaczem wyzwań, których nie sposób przewidzieć na etapie metodologicznej konceptualizacji.

Tekst Marii Czerepaniak-Walczak nosi tytuł Badanie w działaniu w perspektywie realizmu krytycznego. O badaniach pedagogicznych zorientowanych na odkrywanie mechanizmów wyjaśniających funkcjonowanie rzeczywistości. Autorka w pierwszej kolejności prezentuje stanowisko realizmu krytycznego Roya Bhaskara, ukazując je jako alternatywę dla pozytywistycznej i poststrukturalistycznej orientacji metodologicznej. Następnie odnosi tę perspektywę do badań w działaniu rozumianych z pozycji pedagogiki emancypacyjnej. Badania ewaluacyjne w edukacji – lekcje do odrobienia Henryka Mizerka to pierwszy z dwóch tekstów zawartych w prezentowanym tomie, a poświęconych badaniom ewaluacyjnym. Profesor, zwróciwszy uwagę na to, że ewaluacja w krajach Europy Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych jest uznaną i szybko rozwijającą się częścią badań stosowanych, pyta o przyczyny umniejszania jej rangi i roli w rodzimej pedagogice. Ponadto wskazuje na działania, które mają szansę uobecnić dorobek światowej teorii i metodologii ewaluacji w Polsce.

Natomiast zagadnienia związane z istotą i rozwojem badań ewaluacyjnych porusza Justyna Nowotniak w artykule pod tytułem Miejsce, swoistość, metodologiczna różnorodność badań ewaluacyjnych w pedagogice – konsekwencje dla pedagogii. Obok tych kwestii Autorka wskazuje między innymi na różnice metodologiczne pomiędzy poszczególnymi typami badań ewaluacyjnych.

Tekst Joanny Madalińskiej-Michalak nosi tytuł Ocenianie projektów badawczych: między wzmacnianiem etyki badań naukowych a rozwojem kontrowersyjnych praktyk. Autorka prezentuje w nim i interpretuje wybrane wyniki międzynarodowych badań poświęconych funkcjonowaniu komisji ds. etyki badań naukowych, realizowanych od 2015 roku pod auspicjami European Educational Research Associaton (EERA).

Barbara Kutrowska w artykule Droga do zawodu w narracjach nauczycieli – konsekwencje metodologiczne, odwołując się do przeprowadzonych przez siebie dociekań, przybliża wybrane kwestie związane z przebiegiem badań narracyjnych i podkreśla przy tym własną „trajektorię badacza”, a więc przeżytą ewolucję własnej świadomości metodologicznej.

Książkę zamyka artykuł Magdaleny Kulety-Hulboj, który nosi tytuł Krytyczna Analiza Dyskursu edukacji globalnej w wybranych materiałach organizacji pozarządowych (z warsztatu badawczego). Autorka na przykładzie analizy wybranych materiałów dydaktycznych do edukacji globalnej publikowanych przez organizacje pozarządowe prezentuje jedno z podejść analitycznych w KAD, zaproponowane przez Siegfrieda Jägera.

200 Przedmioty

Opis

Książka elektroniczna - E-book
Epub, Mobi
Książka papierowa
oprawa miękka

Specyficzne kody

isbn
978-83-8095-195-2

Słowo wstępne 

Dariusz Kubinowski 

Badania pedagogiczne w „kalejdoskopie” paradygmatów, orientacji, podejść, metod nauk humanistycznych, społecznych i stosowanych 

Część pierwsza

Metapedagogiczne dociekania metodologiczne

Janina Kostkiewicz 

Niespożytkowany dorobek polskiego dyskursu o statusie metodologicznym pedagogiki jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej   

Stanisław Palka

Odniesienia metodologiczne w pedagogice humanistyczno-społecznej jako nauce konstruktywnej 

Krzysztof J. Szmidt

Jak bardzo naukowa jest pedagogika? Próba sformułowania problemu z zastosowaniem operacji analogii bezpośredniej 

Sławomir Pasikowski

Między swoistością a uniwersalnością w metodologii badań pedagogicznych   

Sławomir Banaszak Teoria i empiria – kilka uwag metodologicznych i praktycznych    

Teresa Hejnicka-Bezwińska

Konsekwencje teoretyczno-metodologiczne zmian w pojmowaniu praxis 

Wanda Maria Dróżka

Metodologia refleksyjna w naukach społecznych, czyli jak prowadzić rozumiejący dialog z ludzkim doświadczeniem 

Teresa Bauman

Badanie empiryczne jako źródło i tworzywo wiedzy pedagogicznej 

Część druga

W poszukiwaniu nowych inspiracji i problemów studiów/badań pedagogicznych

Krzysztof Abriszewski, Maksymilian Chutorański, Aneta Makowska, Maciej Sokołowski-Zgid, Oskar Szwabowski 

Pedagogika (i) rzeczy. Zapis debaty panelowej   

Część trzecia

Wybrane rodzaje badań pedagogicznych – egzemplifikacje metodyczne i empiryczne

Joanna Król 

Źródła audiowizualne w badaniach historyczno-edukacyjnych 

Danuta Urbaniak-Zając

Proces badawczy jako podejmowanie decyzji – refleksja metodologiczna   

Maria Czerepaniak-Walczak 

Badanie w działaniu w perspektywie realizmu krytycznego O badaniach pedagogicznych zorientowanych na odkrywanie mechanizmów wyjaśniających funkcjonowanie rzeczywistości 

Henryk Mizerek

Badania ewaluacyjne w edukacji – lekcje do odrobienia 

Justyna Nowotniak 

Miejsce, swoistość, metodologiczna różnorodność badań ewaluacyjnych w pedagogice – konsekwencje dla pedagogii   

Joanna Madalińska-Michalak

Ocenianie projektów badawczych: między wzmacnianiem etyki badań naukowych a rozwojem kontrowersyjnych praktyk 

Barbara Kutrowska

Droga do zawodu w narracjach nauczycieli – konsekwencje metodologiczne 

Magdalena Kuleta-Hulboj

Krytyczna Analiza Dyskursu edukacji globalnej w wybranych materiałach organizacji pozarządowych (z warsztatu badawczego) 

Bibliografia 

Słowo wstępne

Seminaria Metodologii Pedagogiki Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego to cykl ogólnopolskich spotkań naukowych, organizowanych w ramach współpracy między oddziałami terenowymi PTP a zainteresowanymi ośrodkami akademickimi, poświęconych wymianie myśli na aktualne tematy metodologiczne pedagogiki z wyraźnym nawiązaniem do humanistycznych tradycji jej uprawiania. Jest to perspektywiczna inicjatywa akademickiego środowiska pedagogicznego, nastawiona na stymulowanie i rozwijanie dyskusji naukowej nad tożsamością pedagogiki i jej metodologii. Zasadniczym jej celem jest wzbogacenie refleksji metodologicznej współczesnej pedagogiki oraz wzmocnienie jej pozycji pośród innych dziedzin i dyscyplin naukowych, a także pogłębienie świadomości metodologicznej teoretyków, badaczy i studentów problematyki pedagogicznej. Pomysłodawcami i założycielami Seminariów Metodologii Pedagogiki PTP w 2004 roku byli prof. prof. Dariusz Kubinowski i ks. Marian Nowak. W skład stałej Rady Programowej Seminariów Metodologii Pedagogiki PTP wchodzili: prof. prof. Krystyna Ablewicz, Teresa Bauman, Teresa Hejnicka-Bezwińska, Dariusz Kubinowski, Roman Leppert, ks. Marian Nowak, Stanisław Palka, Jacek Piekarski, Krzysztof Rubacha, Krzysztof J. Szmidt, Danuta Urbaniak-Zając.

Dotychczas odbyło się sześć ogólnopolskich spotkań naukowych w ramach tego cyklu konferencyjnego, a mianowicie: I SMP PTP po hasłem Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie w Dąbrowicy, koło Lublina, w dniach 1–2 grudnia 2004 roku, zorganizowane przez Oddział Lubelski PTP oraz Katedrę Pedagogiki Ogólnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Zakład Pedagogiki Kultury Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, pod kierownictwem naukowym prof. prof. Dariusza Kubinowskiego i ks. Mariana Nowaka; II SMP PTP pod hasłem Konceptualizacje przedmiotu badań pedagogiki w Toruniu w dniach 11–12 kwietnia 2006 roku, zorganizowane przez Oddział Toruński PTP oraz Wydział Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, pod kierownictwem naukowym prof. Krzysztofa Rubachy; III SMP PTP pod hasłem Metodologiczne problemy tworzenia wiedzy w pedagogice – oblicza akademickiej praktyki w Łodzi w dniach 14–15 kwietnia 2008 roku, zorganizowane przez Oddział Łódzki PTP oraz Wydział Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego, pod kierownictwem naukowym prof. prof. Jacka Piekarskiego, Danuty Urbaniak-Zając i Krzysztofa J. Szmidta; IV SMP PTP pod hasłem Praktyka badań pedagogicznych w Gdańsku w dniach 11–12 maja 2010 roku, zorganizowane przez Oddział Gdański PTP oraz Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego, pod kierownictwem naukowym prof. Teresy Bauman; V SMP PTP pod hasłem Wyjaśnianie i interpretowanie w empirycznych badaniach pedagogicznych w Krakowie w dniach 22–23 października 2012 roku, zorganizowane przez Oddział Krakowski PTP oraz Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Jagiellońskiego, pod kierownictwem naukowym prof. prof. Stanisława Palki i Krystyny Ablewicz; VI SMP PTP pod hasłem Pedagogika jako humanistyczno-społeczna nauka stosowana – konsekwencje metodologiczne w Szczecinie w dniach 23–25 czerwca 2016 roku, zorganizowane przez Oddział Szczeciński PTP oraz Katedrę Pedagogiki Ogólnej Uniwersytetu Szczecińskiego, pod kierownictwem naukowym prof. Dariusza Kubinowskiego.

Patronat wydawniczy nad SMP PTP sprawuje Oficyna Wydawnicza „Impuls”. Dotychczas w ramach specjalnej serii opublikowała ona następujące tomy prac zbiorowych: Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie; Konceptualizacje przedmiotu badań pedagogiki; Metodologiczne problemy tworzenia wiedzy w pedagogice – oblicza akademickiej praktyki; Praktyka badań pedagogicznych.

Szóste Seminarium Metodologii Pedagogiki PTP poświęcono debacie metodologicznej wokół istoty pedagogiki współczesnej, rozumianej jako humanistyczno-społeczna nauka stosowana, ze szczególnym uwzględnieniem tradycji, aktualnej kondycji i perspektyw pedagogiki polskiej na tle różnorodności naukowego uprawiania studiów i badań nad wychowaniem/edukacją w innych krajach. Chodziło głównie o identyfikację, interpretację i egzemplifikację konsekwencji metodologicznych wynikających z rozumienia pedagogiki jako humanistyczno-społecznej nauki stosowanej oraz charakterystykę specyfiki wykorzystywania wybranych podejść synergicznych, opartych na tym rozumieniu, w praktyce badań pedagogicznych/edukacyjnych różnego typu. Tematyka ta wpisała się w rodzimą dyskusję nad konsekwencjami administracyjnego wydzielenia pedagogiki z grupy dyscyplin nauk humanistycznych i jej przyporządkowania wyłącznie do grupy dyscyplin nauk społecznych, co jest sprzeczne z jej historią i dorobkiem, aktualnymi dokonaniami i potrzebami, a nade wszystko tradycjami i współczesnymi trendami rozwijania studiów i badań nad wychowaniem/edukacją na świecie.

Dyskusja koncentrowała się wokół następujących kwestii: pedagogika w systematykach naukowych; istota naukowości pedagogiki współczesnej; rozumienie pedagogiczności w praktyce badawczej nauk pedagogicznych/edukacyjnych; historyczne źródła, metodologiczna różnorodność oraz aktualne trendy naukowych studiów i badań nad wychowaniem/edukacją w Polsce na tle porównawczym; swoistość metodologiczna polskiej pedagogiki współczesnej w kontekście uprawiania studiów i badań pedagogicznych/edukacyjnych w różnych krajach; pedagogika jako stosowana nauka humanistyczno-społeczna – synergiczne modele badawcze; stosowane podejścia humanistyczno-społeczne w studiach i badaniach subdyscyplin pedagogicznych; sens stosowalności/praktyczności pedagogiki jako nauki humanistyczno-społecznej i jej subdyscyplin; przykłady zrealizowanych projektów studiów i badań pedagogicznych/edukacyjnych opartych na synergii rozwiązań metodologicznych osadzonych w naukach humanistycznych, społecznych i stosowanych.

Zobacz także

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło