Dominika Łęcka

socjolog zdrowia i choroby, profilaktyk zdrowia, terapeuta systemowy. Doktorantka w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zainteresowania naukowe oscylują wokół socjosomatyki, kategorii socjum i jego wpływu na reakcje fizjologiczne ciała ludzkiego. Autorka, realizator i superwizor programów profilaktycznych oraz koordynatorka badań w zakresie zdrowia i choroby. Autorka publikacji naukowych i popularnonaukowych. Ekspert w ramach European Knowledge Centre for Youth Policy, członek Polskiej Federacji Psychoterapii.

Wykorzystująca w swojej pracy myślenie systemowe oparte na dialogu oraz poszukiwaniu zasobów w kryzysie. Prywatnie – mężatka i mama Mateuszka, zafascynowana pięknem polskich gór.

Więcej informacji na www.dominikalecka.pl

Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Wprowadzenie

Rozdział 1

Dlaczego postawa 3X, a nie abstynencja?

1.1. Pojęcie abstynencji i jego słabości

1.2. Młodzieżowy stereotyp abstynenta a rzeczywistość społeczna

1.3. Zjawisko abstynencji w doświadczeniach abstynentów

1.4. Przesłanki do wprowadzenia pojęcia postawy 3X

Rozdział 2

Postawa 3X – perspektywa psychokulturowa

2.1. Założenia teoretyczne i metodologiczne podejścia psychokulturowego

2.1.1. Postawa jako zjawisko socjokulturowe w teorii Floriana Znanieckiego

2.1.2. Postawa w zwierciadle psychologii – dopełnienie perspektywy

2.1.3. Dokonywanie refleksji w sytuacji – kategoria nadrzędna perspektywy

2.1.4. Sytuacje idywidualizujące i dezindywidualizujące dla postawy

2.1.5. Perspektywa psychokulturowa – możliwości, konsekwencje i zagrożenia

2.2. Portret własny postawy 3X – operacjonalizacja pojęcia

2.2.1. Straight Edge jako źródło postawy 3X – abstynencja jako wartość

2.2.2. Psychologiczny komponent postawy 3X

2.2.3. Otoczenie postawy 3X – strefa konfrontacji, kompromisu i konsensusu

Rozdział 3

Postawa 3X w otoczeniu społeczno-kulturowym

3.1. Strefa out – konfrontacja wartości

3.1.1. Uczestnicy strefy i ich nastawienie do abstynencji-wartości

3.1.2. Strategie nacisku i wykluczania postawy 3X

3.1.3. Sposoby radzenia sobie z naciskiem strefy

3.1.4. Kierunki zmian w strefi e out

3.2. Strefa out-in – kompromis w sprawie abstynencji-wartości

3.2.1. Cechy charakterystyczne strefy

3.2.2. Typologia uczestnictwa w strefie

3.2.3. Od ukrytego poparcia do roli dublera

3.2.4. Metafora stołu a występowanie strefy out-in

3.3. Strefa in, czyli jak żyć w zgodzie

3.3.1. Cechy wyrożniające strefę konsensusu

3.3.2. W jakich miejscach nie szukać strefy in?

3.3.3. Po co strefi e in pozostałe strefy?

3.3.4. Rola strefy w życiu młodzieży przyjmującej postawę 3X

Rozdział 4

Postawa 3X jako objaw kryzysu tożsamości w teorii Erika H. Eriksona

4.1. Teoria kryzysu tożsamości Erika H. Eriksona jako zjawisko psychokulturowe

4.2. Postawa 3X jako bunt i objaw kryzysu tożsamości

4.3. Tożsamość pozytywna – tożsamość negatywna – rewizja koncepcji

Zamiast zakończenia

Bibliografia

Spis schematów, tabel

Indeks rzeczowy

Nota metodologiczna

Przyznam Wam się szczerze, że sięgnęłam po tę pozycję ze względu na jej tytuł. Nie miałam zielonego pojęcia co może oznaczać określenie "postawa 3X", a zabrzmiało trochę tajemniczo. Innym powodem z którego ta pozycja trafiła w moje ręce jest fakt, że od dawna lubię poszerzać swą wiedzę z dziedziny psychologii/socjologii. Jednak czy ta lektura wniosła coś nowego w zakresie znanych mi do tej pory zagadnień? Aby się przekonać czym prędzej przystąpiłam do lektury...

Autorka na podstawie przeprowadzonych badań pokusiła się o stworzenie autorskiej propozycji pojęcia "postawy 3X", węższego znaczeniowo niż termin "abstynencja" i będącego jego pewną opcją. Nowa kategoria propaguje traktowanie abstynencji jako wartości samej w sobie. Szerzy myśl "nie palę, nie piję, nie biorę narkotyków". Publikacja jest także narzędziem naświetlającym stosunek społeczny do osób wyznających postawę 3X. Poznajemy tu również punkt widzenia przeciwników i agitatorów porzucenia stanu bez używek. Niektóre wypowiedzi młodych ludzi szokują, inne potwierdzają powszechne poglądy. Autorka nie zapomniała także wspomnieć o teorii kryzysu tożsamości Erika H. Eriksona, czy o ruchu Straight Edge. To ten ostatni stał się podstawą do jej badań.

Ciekawymi fragmentami tej publikacji są rozdziały poświęcone sposobom radzenia sobie z naciskiem społeczeństwa i przedstawiające strategie nacisku i wykluczenia postawy 3X. Jeszcze dziś rano mogłam o sobie powiedzieć - "zapomniał już wół jak cielęciem był". Dopiero po lekturze tych tekstów powróciły wspomnienia sytuacji jaka panuje wśród młodzieży. Nie jest to nowe zjawisko. I ja doświadczałam podobnych, często bardzo niekonfortowych okoliczności. Trudno jest powiedzieć "nie" w obawie przed odizolowaniem. Przed staniem się tą jedyną osobą w towarzystwie, która różni się od pozostałych. Może w sytuacji gdy nasi "znajomi" nie chcą zaakceptować naszej "innej" decyzji w tej kwestii trzeba zmienić ich na takich, którzy będą tolerować nas takimi jakimi jesteśmy? Czy musimy posuwać się do tak drastycznych decyzji?

Mówiąc szczerze osoba, która nie pije, nie pali i nie bierze narkotyków nie jest piętnowana wyłącznie przez młodzież. Nie tylko w wielu dorastania staje ona twarzą w twarz z grupami ludzi, którzy nie są pozytywnie nastawieni do wyznawanych przez nią wartości. Wielokrotnie w dalszym życiu będzie miała do czynienia z tymi, którzy przy pomocy różnych strategii będą próbowali wpłynąć na zmianę jej zachowania. Może jak pozna i wykształci odpowiednie metody radzenia sobie z naciskami społeczeństwa już w młodzieńczym wieku to będzie jej łatwiej później egzystować wśród ludzi?

Dziwi fakt, że publikacja ta skierowana jest także do młodzieży. To słowa samej autorki. Niestety duża ilość specjalistycznego słownictwa i wiele nawiązań do pojęć znanych tylko osobom z wąskiego grona zainteresowanych poruszaną tu tematyką mogą okazać się dla młodych ludzi przeszkodą w płynnej lekturze. A warto, aby sięgnęli po tę książkę. Szkoda, że tym razem użyta tu terminologia utrudni im nieco jej odbiór. Mam nadzieję, że jednak ich od niej nie odstraszy.

źródło: http://hugekultura.blogspot.com/2015/01/postawa-3x-wsrod-modziezy-cos-wiecej.html

Dominika Łęcka opisuje przyjmowaną przez pewną część młodzieży postawę, wyrażającą się w świadomej rezygnacji z używania legalnych ( alkohol, tytoń ) i nielegalnych (narkotyki ) substancji psychoaktywnych; jest to wybór abstynencji jako wartości autotelicznej. Postawa ta – w nawiązaniu do Straith Edge (sXe) – określona została przez autorkę mianem 3X. Dominika Łęcka podkreśla, że opisywana w książce świadoma abstynencja nie wiąże się ze stylem życia, manifestującym się poprzez określone przekonania religijne, poglądy polityczne, preferencje dotyczące sposobu ubierania się czy gusta muzyczne. […]

Książka zawiera charakterystykę „postawy 3X”, młodych ludzi ją przyjmujących oraz opis postrzegania abstynentów przez rówieśników. Odbiorcami publikacji są osoby zajmujące się profilaktyką i badacze interesujący się problematyką zdrowia i choroby – autorka zachęca do empirycznej weryfikacji formułowanych przez nią hipotez. W zamyśle książka Dominiki Łęckiej ma również walor wychowawczy, gdyż jej adresatem, „może być także młodzież, która przyjęła taka postawę, ale również ci młodzi ludzie, którzy próbowali tak żyć lub myślą o tym, aby przyjąć taki styl życia, jednak ze względu na presję społeczną nie mogą tego zrobić”.

[…] Dominika Łęcka zaprezentowała typologie postaw abstynenckich ( m.in. abstynencję: pierwotną/wtórną, nonkonformistyczną, zdrowotną czy woluntarystyczną ) i na ich tle przedstawia podejście, zgodnie z którym abstynent „to osoba aktywna, spośród potencjalnie dostępnych wartości społecznych wybierająca abstynencję, która nie wynika z innych wartości, ale sama stanowi podstawę dalszych wyborów”, stając się „podstawą tworzonej tożsamości”.

[…] Walorem książki jest zaprezentowanie materiału empirycznego i analitycznego, który obrazuje zróżnicowanie postaw ludzi wybierających „postawę 3X”. Materiał ten ilustruje także zróżnicowanie stylów życia współczesnych adolescentów i – zgodnie z zamierzeniem autorki – może stanowić inspirację dla osób prowadzących działania z zakresu profilaktyki zachowań ryzykownych m.in. poprzez zwrócenie uwagi na różnorodne możliwości angażowania liderów młodzieżowych do działań prozdrowotnych. […]

Praca Dominiki Łęckiej zawiera typologię i szczegółowe propozycje rozróżnień definicyjnych postaw abstynenckich oraz stref, w jakich znajdują się osoby manifestujące zachowania abstynenckie, które można wykorzystywać w interpretacji zjawisk analizowanych na poziomie jednostkowym i grupowym, a także w szerszym wymiarze. […]

Dominika Łęcka „Postawa 3X wśród młodzieży – coś więcej niż abstynencja” Alkoholizm i Narkomania 2011, tom 24, nr 1, 57-60 Marcin j. Sochacki , miesięcznik „Remedium”