Skarbiec nauczyciela-terapeuty (na bazie własnych doświadczeń z pracy terapeutycznej)
Cena podstawowa
57,14 zł
-15,00 zł
Cena
42,14 zł
Najniższa cena w ciągu ostatnich 30 dni 64,00 zł
Problematyka podjęta w tej publikacji jest interdyscyplinarna – łączy w sobie wiedzę z zakresu dwóch dziedzin nauki: pedagogiki specjalnej oraz logopedii.
Marlena Białecka podjęła się zbadania ważnego i aktualnego zagadnienia dotyczącego percepcji i rozumienia mowy przez osoby z głębszą niepełnosprawnością intelektualną.
Publikacja dostępna w wersji papierowej i elektronicznej e-book:
|
Z ogromną przyjemnością składamy serdeczne gratulacje dr Marlenie Białeckiej za zajęcie pierwszego miejsca w konkursie na Nagrodzona praca pt. „Percepcja i rozumienie mowy u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Studium analityczno-krytyczne” została obroniona na Wydziale Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, a jej promotorem był prof. Jacek Błeszyński. Konkurs nie tylko docenił wysoki poziom merytoryczny i metodologiczny rozprawy, lecz także umożliwił dalszy rozwój naukowy Autorki, co ma szczególne znaczenie dla kontynuacji badań i kolejnych projektów naukowych. Autorce życzymy dalszych sukcesów, satysfakcji z pracy badawczej oraz z niecierpliwością czekamy na kolejne publikacje i efekty prowadzonych badań. Zachęcamy do zapoznania się ze zwycięską publikacją. |
| Problematyka podjęta w tej publikacji jest interdyscyplinarna – łączy w sobie wiedzę z zakresu dwóch dziedzin nauki: |
|
Problematyka podjęta w tej publikacji jest interdyscyplinarna – łączy w sobie wiedzę z zakresu dwóch dziedzin nauki: Marlena Białecka podjęła się zbadania ważnego i aktualnego zagadnienia dotyczącego percepcji i rozumienia mowy przez osoby z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Udało jej się osiągnąć założony cel i znaleźć odpowiedzi na pytania badawcze przy pomocy autorskiego sposobu oraz z wykorzystaniem licznych narzędzi. Wartość książki jest szczególnie widoczna w jej interdyscyplinarnym charakterze. [...] Autorka, uwzględniając dotychczasową wiedzę z danego zakresu, dogłębnie przeanalizowała dostępną literaturę przedmiotu, zaprojektowała i przeprowadziła interesujące badania, zestawiła wyniki swojej pracy z wcześniejszymi wynikami badań oraz na tej podstawie spisała implikacje dla praktyki, a także postulaty do dalszych dociekań badawczych. Z recenzji dr hab. Urszuli Bartnikowskiej, prof. UWM
|
Opis
Specyficzne kody
Percepcja i rozumienie mowy u osób z głębszą niepełnosprawnością
Po przeczytaniu książki Percepcja i rozumienie mowy u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną Marleny Białeckiej mam poczucie obcowania z publikacją, która łączy rzetelność naukową z wyraźnym ukierunkowaniem na praktykę edukacyjną i terapeutyczną. To nie jest książka, którą czyta się „dla przyjemności” w potocznym sensie, ale jest to lektura, która systematyzuje wiedzę i porządkuje sposób myślenia o komunikacji osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Mam też wrażenie, że jest to publikacja niezwykle potrzebna, nie tylko z punktu widzenia badań naukowych, ale przede wszystkim codziennej praktyki edukacyjnej i terapeutycznej. Czytałam ją jako osoba żywo zainteresowana realnym funkcjonowaniem komunikacji u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, a nie wyłącznie jako abstrakcyjnym problemem teoretycznym.
Autorką publikacji jest Marlena Białecka, badaczka i praktyczka z obszaru pedagogiki specjalnej. Publikacja ma charakter monografii naukowej i została napisana z myślą o czytelnikach profesjonalnych: pedagogach specjalnych, logopedach, terapeutach, nauczycielach pracujących w szkołach i placówkach specjalnych, ale nie zamyka się w hermetycznym języku akademickim. Może po nią sięgnąć każdy, kto jest zainteresowany tym właśnie problemem. Od pierwszych rozdziałów książki widać jej cel: opis zjawisk i uporządkowanie sposobu myślenia o rozumieniu mowy u osób, które bardzo często są w tym zakresie niedoszacowywane.
Najważniejszym problemem podejmowanym w książce jest rozróżnienie pomiędzy percepcją mowy a jej rozumieniem. Autorka konsekwentnie pokazuje, że zdolność odbioru bodźców dźwiękowych nie jest tożsama z rozumieniem znaczenia komunikatu. To rozróżnienie ma fundamentalne znaczenie dla praktyki edukacyjnej i terapeutycznej, a jednocześnie bywa wciąż niedostatecznie uwzględniane w codziennej pracy z osobami z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Co równie istotne, nie tylko zdolność słyszenia i rejestrowania bodźców nie oznacza automatycznego rozumienia treści komunikatu, bo z drugiej strony, brak reakcji werbalnej nie musi z kolei świadczyć o braku rozumienia bodźca…
Ta perspektywa wydała mi się szczególnie istotna, ponieważ w praktyce szkolnej i terapeutycznej wciąż zbyt łatwo utożsamia się mowę ekspresyjną z poziomem kompetencji poznawczych. To odejście od uproszczonego, nadal spotykanego w praktyce założenia, że ograniczona ekspresja językowa oznacza brak kompetencji receptywnych. Autorka pokazuje, że rozumienie mowy może być obecne w stopniu znacznie większym, niż wskazywałaby na to zdolność werbalnej odpowiedzi. Ten wniosek ma poważne konsekwencje etyczne i dydaktyczne, bo wpływa na sposób stawiania wymagań, planowania terapii i interpretowania zachowań ucznia. Sposób w jaki rozumiemy (albo w jaki nie rozumiemy) możliwości percepcyjne osoby z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, bezpośrednio wpływa na sposób w jaki jest ona przez nas traktowana. Zaniżanie oczekiwań komunikacyjnych prowadzi do ograniczania kontaktu językowego, a w konsekwencji do dalszego zawężania szans rozwojowych. To jeden z tych momentów, w których książka wyraźnie wykracza poza opis naukowy i dotyka realnych decyzji podejmowanych w pracy z uczniem lub podopiecznym.
Z perspektywy czytelnika książka ma wyraźnie diagnostyczno-analityczny charakter. Autorka omawia mechanizmy percepcji słuchowej, przetwarzania bodźców językowych oraz czynniki wpływające na rozumienie mowy, uwzględniając zarówno ograniczenia poznawcze, jak i znaczenie środowiska komunikacyjnego. Analiza oparta jest na badaniach empirycznych, których metodologia została jasno opisana. To wzmacnia wiarygodność publikacji i pozwala traktować ją jako solidne źródło wiedzy, a nie wyłącznie zbiór refleksji teoretycznych.
Pod względem językowym książka jest napisana stylem typowym dla literatury naukowej. Terminy są precyzyjne, definicje jasno formułowane, a struktura rozdziałów logiczna. Czyta się ją raczej wolno, wymagając skupienia, jednak nie jest to lektura nieprzystępna. W uogólnieniu można powiedzieć, że książka wymaga uwagi, ale nie zniechęca nadmiernym formalizmem. Jest napisana w sposób bardzo uporządkowany, a co za tym idzie czytelny.
Z punktu widzenia przydatności praktycznej w szkole i w terapii publikacja okazuje się bardzo wartościowa. Nie jest to poradnik gotowych ćwiczeń, ale solidna podstawa teoretyczna, która pozwala lepiej rozumieć zachowania uczniów i podopiecznych. Dzięki niej można trafniej interpretować reakcje ucznia na komunikaty werbalne,unikać pochopnych ocen dotyczących „braku rozumienia”, projektować działania terapeutyczne adekwatne do realnych możliwości percepcyjnych i w oparciu o potencjał ucznia, modyfikować sposób komunikowania się z uczniem w codziennych sytuacjach szkolnych. W praktyce szkolnej książka może być szczególnie cenna dla nauczycieli i terapeutów pracujących z uczniami niemówiącymi lub słabo mówiącymi, ponieważ wzmacnia refleksyjność zawodową i zachęca do uważniejszej obserwacji. Nie daje prostych recept, ale zmienia perspektywę, a to często bywa ważniejsze niż zestaw gotowych narzędzi.
Jako czytelniczka mam poczucie, że jest to publikacja, która porządkuje wiedzę i podnosi jakość myślenia o komunikacji w pedagogice specjalnej. Poleciłabym ją osobom pracującym w szkołach specjalnych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych, poradniach psychologiczno-pedagogicznych, a także studentom kierunków pedagogicznych i terapeutycznych. Dla tych grup książka Marleny Białeckiej może stać się ważnym punktem odniesienia, nie tylko naukowym, ale również zawodowym.
Panna Zuzanna
źródło: https://sztukater.pl/ksiazki/percepcja-i-rozumienie-mowy-u-os%C3%B3b-z-g%C5%82%C4%99bsz%C4%85-niepe%C5%82nosprawno%C5%9Bci%C4%85-intelektualn%C4%85.html
Oficyna Wydawnicza "Impuls"
Autor | Marlena Białecka |
ISBN druk | 978-83-8294-377-1 |
ISBN e-book | 978-83-8294-377-1 |
Objętość | 340 stron |
Wydanie | I, 2025 |
Format | B5 (160x235). E-book: pdf |
| Oprawa | miękka, klejona, fola matowa |
Streszczenie
Summary
Wstęp
1. Mowa i jej rozwój
1.1. Okres prenatalny
1.2. Okres przedjęzykowy
1.2.1. Percepcja mowy
1.2.2. Specjalizacja językowa
1.2.3. Artykulacja w okresie prelingwalnym
1.3. Wypowiedzi jednowyrazowe
1.3.1. Zasób leksykalny
1.3.2. Nabywanie znaczeń słów
1.3.3. Artykulacja w okresie sygnału jednoklasowego
1.4. Okres zdania
1.4.1. Zasób leksykalny
1.4.2. Stadium dwuwyrazowe
1.4.2.1. Wczesna gramatyka
1.4.2.2. Artykulacja w stadium dwuwyrazowym
1.4.2.3. Okres wypowiedzi kilkuwyrazowej i pełnego zdania
2. Wpływ niedosłuchu na mowę
2.1. Rozwój funkcji słuchowych
2.1.1. Okres prenatalny
2.1.2. Okres postnatalny
2.2. Etiologia zaburzeń słuchu u dzieci i epidemiologia niedosłuchu
2.3. Wpływ niedosłuchu na rozwój mowy
2.3.1. Rozwój mowy i funkcji słuchowych u dzieci słyszących i niesłyszących
2.3.2. Niedosłuch a zdolności językowe
2.3.3. Typologia osób z uszkodzeniami słuchu
2.3.4. Zaburzenia mowy u osób z uszkodzeniami słuchu
2.3.4.1. Gramatyka w mowie osób z uszkodzeniami słuchu
2.3.4.2. Niedosłuch a wyrazy pochodne
2.3.4.3. Wymowa dzieci z niedosłuchem
2.3.4.4. Niedosłuch a zaburzenia głosu
3. Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego (CAPD) a rozumienie mowy
4. Zależności pomiędzy dominacją półkulową a mową
4.1. Zagadnienia terminologiczne
4.2. Asymetria funkcjonalna mózgu
4.3. Zabieg przecięcia spoidła wielkiego
4.4. Metody badania dominacji półkulowej dla mowy
4.5. Rozszczepione półkule: rywalizacja i współpraca
4.6. Rozwój asymetrii mowy
4.6.1. Asymetria anatomiczna mózgu a mowa
4.6.2. Dojrzewanie spoidła wielkiego
4.6.3. Rozwój bez spoidła wielkiego
4.7. Ręczność a asymetria lokalizacji ośrodków mowy
4.8. Płeć jako czynnik modyfikujący lateralizację funkcji w mózgu
4.9. Odzyskiwanie mowy po urazie mózgu
4.10. Rozwój lateralizacji
4.11. Rozwój języka a lateralizacja
4.12. Metody badania lateralizacji u dzieci
4.13. Modele lateralizacji
4.14. Lateralizacja słuchowa
5. Podłoże neurologiczne mowy
5.1. Neuroanatomia i neurofizjologia mowy
5.2. Mózgowe czynniki mowy
5.3. Deficyty mowy a nabyte uszkodzenia mózgu
5.4. Wybrane czynniki mózgowe rozumienia mowy
5.4.1. Słuch fonematyczny
5.4.1.1. Słuch fonematyczny – trudności definicyjne
5.4.1.2. Rozwój słuchu fonematycznego
5.4.1.3. Stopień deficytu słuchu fonematycznego
5.4.1.4. Cechy dystynktywne dźwięków mowy a częstotliwość
5.4.1.5. Akustyczne właściwości dźwięków mowy
5.4.1.6. Deficyty słuchu fonematycznego w nabytych uszkodzeniach mózgu
5.4.2. Słuchowa pamięć krótkotrwała
5.4.2.1. Definicja pamięci
5.4.2.2. Mózgowa lokalizacja pamięci
5.4.2.3. Organizacja pamięci – systemy i procesy
5.4.2.4. Systemy pamięci krótkotrwałej
5.4.2.4.1. Charakterystyka pamięci sensorycznej
5.4.2.4.2. Charakterystyka pamięci krótkotrwałej
5.4.2.4.3. Charakterystyka pamięci operacyjnej
5.4.2.4.4. Słuchowa pamięć krótkotrwała a nabyte uszkodzenia mózgu
6. Głębsza niepełnosprawność intelektualna
6.1. Definicja i epidemiologia
6.2. Etiologia głębszej niepełnosprawności intelektualnej
6.3. Głębsza niepełnosprawność intelektualna w neuroobrazowaniu
6.4. Charakterystyka funkcjonowania poznawczego osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną
6.5. Mowa osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną
6.5.1. Rozumienie mowy w głębszej niepełnosprawności intelektualnej
6.5.2. Mowa werbalna w głębszej niepełnosprawności intelektualnej
6.5.3. Diagnoza logopedyczna i neurologopedyczna w głębszej niepełnosprawności intelektualnej
7. Metodologia badań własnych
7.1. Problem badawczy 203
7.2. Cele badawcze 207
7.3. Problemy badawcze 208
7.4. Metody i techniki badawcze 209
7.4.1. Zmienne i wskaźniki 216
7.4.2. Opis grupy badawczej 218
8. Stan słuchu osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną
9. Ryzyko centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego (CAPD) w głębszej niepełnosprawności intelektualnej
9.1. Kwestionariusz ankietowy CAPD
9.2. Lateralizacja osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną (badanie ryzyka CAPD)
9.3. Profil dominacji usznej u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną (badanie ryzyka CAPD)
9.4. Lokalizowanie źródła dźwięku u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną (badanie ryzyka CAPD)
9.5. Wyniki lateralizowania dźwięku do drugiego ucha uzyskane w badaniu audiometrem tonalnym u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną (badanie ryzyka CAPD)
10. Krótkotrwała pamięć słuchowa u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną
11. Słuch fonematyczny osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną
12. Związki między stopniem niepełnosprawności intelektualnej a wynikami testów wybranych czynników określających percepcję i rozumienie mowy
12.1. Związki między wynikami badania słuchu fonematycznego a wynikami wybranych testów występowania ryzyka CAPD
12.1.1. Słuch fonematyczny a lokalizowanie źródła dźwięku
12.1.2. Słuch fonematyczny a wynik lateralizowania dźwięku do drugiego ucha uzyskany w badaniu audiometrem tonalnym
13. Znaczenie przeprowadzonego badania
Bibliografia
Netografia
Spis tabel
Spis wykresów
Streszczenie
Problemem podjętym w niniejszej pracy badawczej jest ocena stanu percepcji i rozumienia mowy u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Badania obejmują wybrane czynniki mózgowe odpowiedzialne za rozumienie mowy (słuch fonematyczny i krótkotrwałą pamięć słuchową) oraz ocenę innych czynników mogących rzutować na jej rozumienie, takich jak niedosłuch i centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego (CAPD).
W celu oceny percepcji i rozumienia mowy badaniem objęto 52 osoby ze zdiagnozowaną głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Większość badanych (33 osoby – 63,46%) miała umiarkowany stopień niepełnosprawności intelektualnej. Drugą co do liczebności grupę stanowiły osoby ze znaczną niepełnosprawnością intelektualną – 12 osób (23,08%). Najmniej liczną grupę tworzyły osoby z głęboką niepełnosprawnością intelektualną – 7 badanych (13,46%).
Materiał empiryczny zebrano za pomocą badań służących do oceny percepcji i rozumienia mowy, takich jak: badanie słuchu fizycznego, badanie lateralizacji (profil dominacji stronnej), badanie lokalizowania źródła dźwięku, badanie lateralizowania dźwięku do drugiego ucha audiometrem tonalnym, badanie profilu dominacji usznej, badanie słuchowej pamięci krótkotrwałej oraz badanie słuchu fonematycznego.
W badaniach służących ocenie percepcji i rozumienia mowy badanych osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną analizowano następujące czynniki:
– stopień niedosłuchu;
– ryzyko centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego (CAPD) wyrażone w:
• obserwowanych objawach określających ryzyko występowania u badanych CAPD, wynikających z kwestionariusza ankietowego CAPD;
• rodzaju lateralizacji;
• profilu dominacji usznej;
• lokalizowaniu źródła dźwięku;
• lateralizowaniu dźwięku do drugiego ucha ustalone w badaniu audiometrem tonalnym;
– pojemność słuchowej pamięci krótkotrwałej:
• liczba powtarzanych słów;
• liczba wskazanych desygnatów;
• stopień deficytu pamięci słuchowej świeżej;
– wyniki badania słuchu fonematycznego:
• liczba mylonych opozycji głoskowych,
• stopień deficytów słuchu fonematycznego.
Weryfikacja statystyczna zgromadzonego materiału empirycznego obejmowała kilka etapów. Wpierw przeprowadzono analizę ogólnych wyników badania, aby ocenić stan percepcji i rozumienia mowy badanych osób. Następnie porównano percepcję mowy badanych grup (tj. osoby z umiarkowanym, znacznym i głębokim stopniem niepełnosprawności), która została wyrażona w wynikach przeprowadzonych badań i testów. Na końcu sprawdzono związek między uzyskanymi wynikami badania słuchu fonematycznego u badanych a wybranymi wynikami badań wykazujących CAPD, takimi jak: lokalizowanie źródła dźwięku, lateralizowanie dźwięku do drugiego ucha ustalone w badaniu audiometrem tonalnym.
Na podstawie przeprowadzonych badań percepcji i rozumienia mowy u osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną i analizy ich wyników można stwierdzić, że stan rozumienia mowy w tej grupie jest obciążony deficytami. Niedosłuch występuje u ponad połowy badanych z głębszą niepełnosprawnością intelektualną (57,69%). U badanych ryzyko występowania CAPD jest wyższe niż u osób bez cech głębszej niepełnosprawności. Możliwość istnienia zaburzeń o charakterze CAPD potwierdziły: wyniki ankiety przeprowadzonej wśród nauczycieli-wychowawców, która pozwala diagnozować ryzyko CAPD na podstawie zachowań osób (stwierdzono je u 36,54% badanych); wyniki badania lateralizacji (lateralizacja niejednorodna wystąpiła u 65,37% badanych); wyniki badania profilu dominacji usznej (ucho lewe jako dominujące zdiagnozowano u 38,46% badanych); wyniki badania lokalizowania źródła dźwięku (trudności w lokalizowaniu źródła dźwięku miało 75% badanych) oraz wyniki badania lateralizowania dźwięku do drugiego ucha przeprowadzonego za pomocą audiometru tonalnego (59,62% badanych lateralizowało dźwięk do jednego ucha). Stwierdzono, że powszechne są deficyty pamięci słuchowej krótkotrwałej (90% badanych). W badaniu słuchu fonematycznego wykazano liczne jego deficyty (94% badanych). Podczas badania związków między czynnikami wpływającymi na percepcję mowy u badanych osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną stwierdzono, że istnieje zależność między wynikami słuchu fonematycznego tych badanych a ich zdolnością do lokalizowania źródła dźwięku oraz lateralizowaniem dźwięku do drugiego ucha potwierdzonym w badaniu audiometrem tonalnym. Większej liczbie mylonych przez badane osoby opozycji w badaniu ich słuchu fonematycznego towarzyszy mniejsza liczba uzyskanych przez nie punktów w pięciu próbach podczas badania lokalizowania źródła dźwięku, co wskazuje na wyższy stopień ich deficytu w umiejętności lokalizacji źródła dźwięku. Deficyty słuchu fonematycznego powiązane są też z wynikami lateralizowania dźwięku do drugiego ucha uzyskanymi w badaniu audiometrem tonalnym.
Niski poziom współpracy osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną może znacząco utrudniać ocenę ich rozumienia mowy i skutkować kierowaniem nieadekwatnych do odbiorcy komunikatów, co implikuje podejmowanie nietrafnych wobec nich działań pedagogicznych i terapeutycznych. Dokładna diagnoza mowy osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną jest kluczowa, aby móc wdrożyć odpowiednie oddziaływania logoterapeutyczne i poprawić ich komunikację. Konieczne jest wprowadzenie badania audiologicznego jako obligatoryjnego badania diagnostycznego dla osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną (poza standardowym badaniem noworodków) oraz diagnozowanie ryzyka występowania CAPD u tych osób. Należy też zwrócić uwagę na diagnozę i stymulowanie pamięci słuchowej krótkotrwałej oraz słuchu fonematycznego w ramach oddziaływań pedagogicznych i terapeutycznych wobec osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną.
Słowa kluczowe: głębsza niepełnosprawność intelektualna, niedosłuch, centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego, słuchowa pamięć krótkotrwała, słuch fonematyczny
Problematyka podjęta w tej publikacji jest interdyscyplinarna – łączy w sobie wiedzę z zakresu dwóch dziedzin nauki: 1) pedagogiki specjalnej (głównie dotyczącej głębszej niepełnosprawności intelektualnej i uszkodzenia słuchu) oraz 2) logopedii (ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju mowy, wpływu niedosłuchu na mowę, a także centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego – CAPD). [...]
Marlena Białecka podjęła się zbadania ważnego i aktualnego zagadnienia dotyczącego percepcji i rozumienia mowy przez osoby z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. Udało jej się osiągnąć założony cel i znaleźć odpowiedzi na pytania badawcze przy pomocy autorskiego sposobu oraz z wykorzystaniem licznych narzędzi. Wartość książki jest szczególnie widoczna w jej interdyscyplinarnym charakterze. [...] Autorka, uwzględniając dotychczasową wiedzę z danego zakresu, dogłębnie przeanalizowała dostępną literaturę przedmiotu, zaprojektowała i przeprowadziła interesujące badania, zestawiła wyniki swojej pracy z wcześniejszymi wynikami badań oraz na tej podstawie spisała implikacje dla praktyki, a także postulaty do dalszych dociekań badawczych.
Z recenzji dr hab. Urszuli Bartnikowskiej, prof. UWM