Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Wstęp      

Rozdział I. Sensowność wychowania      

Rozdział II. Tożsamość wychowania       

Rozdział III. Naturalność wychowania       

Rozdział IV. Intencjonalność wychowania       

Rozdział V. Kreatywność wychowania       

Rozdział VI. Odtwórczość wychowania       

Rozdział VII. Profesjonalność wychowania       

Rozdział VIII. Prawdziwość wychowania       

Rozdział IX. Moralność wychowania      

Rozdział X. Polskość wychowania      

Rozdział XI. Efektywność wychowania     

Rozdział XII. Państwowość wychowania      

Bibliografia 

Wstęp

Wychowanie stanowi dla człowieka niezastąpioną niczym wartość. Do niego powracamy we wspomnieniach, podejmujemy je w stosunku do własnych dzieci lub uprawiamy profesjonalnie w instytucjach edukacyjnych i kulturalnych. Wychowanie jako osobiście przeżyte doświadczenie staje się immanentną naszą własnością i trwa w nas tak jak nasze myśli, uczucia i czyny. I chociaż w zawirowaniach codziennych spraw, kłopotów i radości traktujemy tę działalność drugoplanowo, obojętnie, zapominamy o niej, to czasem warto się zastanowić nad jej znaczeniem i mieć w świadomości rolę, jaką odgrywa w życiu indywidualnym i społecznym, aby móc do niej powrócić. Działalność wychowawcza posiada charakterystyczne cechy odróżniające ją od innych rodzajów działalności człowieka: od zabawy, polityki, sportu, biznesu, sztuki, nauki czy religii. Wychowanie dobrze się czuje w relacjach z innymi rodzajami aktywności człowieka, znajdując w nich siłę, inspirację i nowe wartości pożądane dla człowieczego rozwoju personalnego, obywatelskiego i kulturalnego. Efekty dobrego wychowania stają się niekiedy aktualną, nową i cenną ofertą poszukiwanych przez nas wartości, ważnych także dla Innych i całego społeczeństwa.

Dylematy związane z rozwojem człowieka istniały zawsze, a współcześnie stanowią szczególnie aktualny i ważny obszar zjawisk, procesów i relacji, których wieloaspektowe rozpoznanie wymaga pogłębionej refleksji oraz interdyscyplinarnych badań. Związki wychowania z innymi dziedzinami kultury (nauka, sztuka, sport, praca, zabawa itd.) jawią się jako ważna, wciąż otwarta na kreatywną aktywność człowieka problematyka dociekań naukowych i poszukiwań dobrych rozwiązań w obszarze praktycznych działań. Z pedagogicznego punktu widzenia chodzi tu o cenne, bogate i wielostronne relacje osobotwórcze, które wzbogacają rozwój człowieka w kierunku realizacji najwyższych wartości humanistycznych: prawdy, dobra i piękna. W owych duchowych wymiarach istnienia człowiek lokuje własną tożsamość.

Uzewnętrznia się ona w sposób dobrowolny i spontaniczny w codziennych zachowaniach, w przejawianych uczuciach, w dokonywanych wyborach, wyrażanych dążeniach i prezentowanych postawach. Zwłaszcza w ważnych momentach życia, w czasach toczącej się wojny oraz politycznych ataków na tożsamość państwową i suwerenność państwa musimy pamiętać, że nasze esse wiąże się intencjonalnie z kulturą narodową, wyznawaną wiarą i chrześcijańskim duchem narodu. Jednakże wychowanie nie przebiega w izolacji od wpływów zewnętrznych, lecz przeciwnie – wchodzi w relacje z tym wszystkim, co je otacza, a są to między innymi ideologiczne zagrożenia, niepokojące manipulacje świadomością młodzieży oraz podporządkowanie edukacji obcym wpływom. Wszystko to osłabia naszą wrażliwość narodową, wyraża się w eksponowaniu wartości szkodliwych moralnie, a także sama działalność wychowawcza traktowana bywa jako instrument zła i przemocy, który zniewala, niszczy i hamuje naturalny rozwój człowieka. Wiele bowiem przejawów zła, takich jak nienawiść, grabież, bestialstwo – zarówno w skali jednostkowej, jak i społecznej – ma swoje źródło w moralnie złym wychowaniu lub w jego braku. Wprowadzane w 2024 roku przez „rząd 13 grudnia” do szkoły w Polsce nowa podstawa programowa i przedmiot pod nazwą „edukacja zdrowotna” są „niewinnym” początkiem wychowania autorytarnego, antypolskiego. Przykład takiego wychowania odnajdujemy w książce Gregora Zimera Jak wychować nazistę. We wstępie tej publikacji czytamy o strategii wychowania, która pokazuje,

[…] jak można człowieka pozbawić wolności wewnętrznej, przekonać do zabijania Innych, a on [zabójca – przyp. A.J.S.] pozostaje radosny i szczęśliwy.

Natomiast w Polsce w XXI wieku chcemy uprawiać wychowanie humanistyczne oparte na fundamencie przeszło tysiącletniej tradycji chrześcijańskiej i kultury narodowej. Przedstawiona w dwunastu rozdziałach książki próba ukazania najważniejszych cech takiego wychowania, jakiego pragniemy i poszukujemy, stanowi pewnego rodzaju propozycję dobrych rozwiązań aksjologicznych i prakseologicznych w tym zakresie. Humanistyczne wychowanie w Polsce czerpie mądrość z doświadczenia narodu i jego historii. Główna teza dotycząca realizacji ideału wychowania głosi, że człowiek ma być zorientowany na dobro współobywateli, otwarty bardziej na ludzi i świat niż na własny dobrostan, a także bardziej szlachetny i dzielny niż jego przeciwnicy – słowem: dojrzały moralnie i duchowo, a nade wszystko świadomie odpowiedzialny za wspólnotę narodową, której na imię Polska.