Wojniak Justyna

stopień doktora nauk społecznych uzyskała na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zawodowo związana z Katedrą Historii Oświaty i Wychowania Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wykłada także na uczelniach w Portugalii, Hiszpanii i we Włoszech, badania prowadziła między innymi w Szwajcarii i w USA. Swoje zainteresowania naukowe koncentruje wokół zagadnień dotyczących historii myśli pedagogicznej, pedagogiki porównawczej, polityki oświatowej oraz technologii informacyjno-komunikacyjnych w edukacji.

Autorka monografii Obywatel w społeczeństwie sieci. Warunki i narzędzia społecznej partycypacji w ponowoczesnym świecie, współautorka książki Edukacja kobiet, kobiety w edukacji. Szkice historyczno-pedagogiczne, jak również autorka i współautorka kilkudziesięciu artykułów naukowych.

Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Przedmowa     

Wstęp    

Rozdział 1. Jerzy Adam Rotblit / George Z. F. Bereday: żołnierz – imigrant – uczony 

1.1. Dzieciństwo i wczesna młodość w międzywojennej Polsce 

1.2. Czas drugiej wojny światowej – kariera wojskowa i emigracyjne nadzieje

1.3. Amerykański sen: uczony i edukator 

Rozdział 2. Idea społecznej równości i edukacja dla wszystkich – źródła etycznych i intelektualnych inspiracji

2.1. Richard Henry Tawney i idea społecznej równości 

2.2. Robert Ulich i jego wizja edukacji 

2.3. Edukacja dla wszystkich

 Rozdział 3. Metoda porównawcza w badaniach nad edukacją

3.1. Pedagogika porównawcza jako dyscyplina naukowa w ujęciu George’a Z. F. Beredaya 

3.2. Proces badawczy w badaniach komparatystycznych – uwarunkowania i kontrowersje 

3.3. Etapy realizacji badań porównawczych w dziedzinie edukacji – model czterech kroków 

3.4. Metodologiczne założenia Beredaya a współczesna pedagogika porównawcza – potencjał i ograniczenia  Rozdział 4. Metoda porównawcza w praktyce – wybrane systemy edukacyjne w ujęciu Beredaya 

4.1. Geograficzne preferencje w badaniach Beredaya

4.2. Związek Radziecki – szkoła jako trybik w politycznej machinie

4.2.1. Radziecka polityka edukacyjna i jej priorytety 

4.2.2. Radziecka szkoła a polityka narodowościowa federacji 

4.2.3. Edukacja w Związku Radzieckim – droga ku bezklasowemu społeczeństwu? 

4.3. Japonia – edukacja jako przestrzeń międzynarodowego porozumienia 

4.3.1. Edukacja japońska a edukacja amerykańska – dwa różne światy? 

4.3.2. Japońsko-amerykański program dla nauczycieli – od uprzedzeń narodowościowych do ujednolicenia poglądów 

Rozdział 5. Dziecko i jego prawa – nowa perspektywa w edukacji 

5.1. Zagadnienia edukacyjne w perspektywie prawnej i prawo oświatowe

5.2. Prawo dotyczące niepełnoletnich – w stronę koncepcji praw dziecka 

5.2.1. Prawo do życia 

5.2.2. Prawo dotyczące dzieci 

5.2.3. Prawo obywatelskie 

5.2.4. Prawo szkolne 

5.2.5. Wymiar sprawiedliwości dla nieletnich   

Zakończenie 

Bibliografia 

Spis fotografii

Dzieło Justyny Wojniak jest z wielu względów wyjątkowym w polskiej literaturze pedagogicznej ostatnich lat. Poświęcone zostało bowiem pedagogice porównawczej, której tematyka nie ma w Polsce zbyt wielu badaczy i publikacji [...]. Wydobywa ze społeczności uczonych Amerykanina polskiego pochodzenia i wprowadza go do naszej pamięci narodowej. [...] Jest też pierwszą kompletną i całościową monografią traktującą o tym oryginalnym uczonym i myślicielu.

Z recenzji prof. dr. hab. Juliana Dybca

Recenzowana pozycja [...] to przemyślana prezentacja pełnej sylwetki naukowca oraz całokształtu jego dorobku naukowego wraz z prześledzeniem etapów jego rozwoju, znaczenia dla współczesnych mu czasów, współzależności zarówno z myślą naukową, jak i uwarunkowaniami zewnętrznymi, wreszcie przesłania wynikającego dla przyszłości.

Z recenzji dr hab. Anny Kargol

Chwała Oficynie Wydawniczej "Impuls", która wydała znakomitą monografię z nurtu biografistyki pedagogicznej autorstwa Justyny Wojniak p.t. "SZKOŁA - POLITYKA - PRAWO. George Zygmunt Fijałkowski-Bereday i jego wizja edukacji" (2019).

Otrzymaliśmy pasjonującą historię życia i twórczości naukowej jednego z najwybitniejszych w dziejach nauk społecznych na świecie komparatystów. Na podstawie tej książki mógłby powstać sensacyjny film o wybitnym Polaku, patriocie, uczonym, który "pięknym umysłem" wpisał się w rozwój światowej komparatystyki. Chyba niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że mieliśmy w dziejach polskiej nauki wspaniałych uczonych, których twórczość, oryginalna metodologia badań nie straciły na swojej aktualności. Stanowią kanon wiedzy dla studentów i początkujących badaczy.

Justyna Wojniak wykonała "koronkową robotę" w zgromadzeniu wiedzy o PEDAGOGU (absolwent pedagogiki w Harvard University), a zarazem i znakomicie wykształconym PRAWNIKU (absolwent Columbia Law School), EKONOMIŚCIE, SOCJOLOGU i POLITOLOGU (absolwent London School of Economics).

Autorka biografii Beredaya pozyskała wiedzę z amerykańskich archiwów, ale - co jeszcze bardziej czyni tę pracę wiarygodną - od członków najbliższej rodziny Profesora, która udostępniła bogate materiały i dokumenty z jego życia. A był to absolutny fenomen w akademickim świecie nauk społecznych, geniusz pedagogiki XX wieku, niebywały talent, wspaniały wykładowca, autor fundamentalnych rozpraw naukowych, który jest lepiej znany Amerykanom czy Brytyjczykom, aniżeli Polakom. Jak o nim mówią: Is'Man of Many Worlds - człowiek wielu światów.

George Zygmunt Fijałkowski-Bereday (ur. 20.07.1920 w Warszawie - zm. 22.10.1983) był uczonym, profesorem najlepszych na świecie uniwersytetów w Harvard University oraz Columbia University. Przyszedł na świat w Warszawie spędzając dzieciństwo i okres dorastania w rodzinnym majątku z XVII w. Dębinki k.stolicy. W 1928 r. uczęszczał do szkoły z internatem a następnie do gimnazjum. W domu miał guwernantkę uczącą go niemieckiego, a w gimnazjum uczył się jeszcze greki i łaciny.

Chciał zostać duchownym, ale wybuch II wojny światowej sprawił, że wstąpił do polskiej armii służąc w kawalerii. W 1940 r. wyjechał do Anglii, gdzie ukończył szkolenie w brytyjskiej piechocie spadochronowej. Z jego inicjatywy powstał polski batalion, z którym wziął udział we wrześniu 1944 r. w alianckim desancie 1 Dywizji Powietrznodesantowej "Czerwonych Diabłów" pod Arnhem (operacja "Market Garden"), którego zadaniem było przekroczenie Renu i opanowanie jednego z mostów na rzece. Większość żołnierzy zginęła. Za udział w tej operacji został odznaczony orderem Virtuti Militari.

Po zakończeniu działań wojennych nie powrócił do kraju pozostając w Wielkiej Brytanii, gdyż miał informacje na temat sytuacji w Polsce przejętej przez sowiecką władzę. Wiedział o mającym miejsce traktowaniu przez UB za wrogów, walczących w AK czy poza granicami kraju, o ich aresztowaniach bądź deportacjach i skrytobójczych morderstwach. Pozostał w Londynie, gdzie ukończył studia z zakresu ekonomii i socjologii w London School of Economics oraz studia historyczne w Oxford University, gdzie obronił swoją rozprawę doktorską. Został zaangażowany przez Ministerstwo Edukacji Wielkiej Brytanii w latach 1945-1947 w prace Committee for the Education of Poles in Great Britain na rzecz polskiej wspólnoty.

W 1950 r. opuścił Wyspy Brytyjskie płynąć do Ameryki Północnej, gdzie doświadczył trudnego życia biednego imigranta. Pracował "na zmywaku" w restauracji, ale i udzielał lekcji jeździectwa, zatrudniał się w hodowli buldogów, zarabiając na życie, ale i zarazem poświęcając resztę czasu na uczenie się. W 1954 r. został zatrudniony w Harvard University, potem w Boston College czy następnie w Columbia University prowadząc badania porównawcze. W związku z Mary Hale Gillam urodziło się dwoje dzieci - najpierw córka Cornelia Krystyna, a w pięć lat później syn Thaddeus Matthew Sigmund, zaś w 1966 r. adoptowali jeszcze sierotę japońsko-amerykańskiego pochodzenia Mariko Nonaka. Nic dziwnego, że wychowując i gruntownie kształcąc własne dzieci poświęcił się naukowo problematyce edukacyjnej.

Bereday opracował własną metodologię badań porównawczych prowadząc intensywną działalność naukową w skali międzynarodowej. Wykładał w Moskwie, Edynburgu, Barcelonie, Paryżu, Sztokholmie, Singapurze, Kuala Lumpur, Honolulu, na Hawajach i w Warszawie. Wykładał nie tylko pedagogikę porównawczą, ale także socjologię i prawo. Jak pisze J. Wojniak: "Tym, co w opinii Beredaya łączyło pedagogikę i prawo, był fakt, że nauczyciele i prawnicy reprezentowali dwie profesje, które stoją na straży konstytucji i istniejącego porządku społecznego.(...) Prawo i pedagogika niosły z sobą określone wartości, fundamentalne z punktu widzenia funkcjonowania ludzkiej społeczności" (s. 61).

Bereday był ekspertem OECD i UNESCO, a także sprawował funkcje szefa Krótkoterminowej Amerykańskiej Misji Grantowej na rzecz Europy Zachodniej. Angażował się w działalność Comparative Education Society przekształconej w 1969 r. w Comparative and International Education Society. To Bereday powołał do życia czasopismo Comparative Education Review, pełniąc rolę redaktora naczelnego. Na łamach tego periodyku publikowali też polscy komparatyści czasów PRL. W uznaniu zasług dla tego uczonego, po jego śmierci, w 1989 r. ustanowiono w stowarzyszeniu Comparative and International Education Society nagroda jego imieniem za najlepsze publikacje z pedagogiki porównawczej ("The George Bereday Annual Best CER Article Award").

George Zygmunt-Fijałkowski-Bereday biegle posługiwał się oprócz języka polskiego także angielskim, francuskim, niemieckim, rosyjskim, włoskim, hiszpańskim i japońskim. Nie musiał znać języka fińskiego czy duńskiego, by poznać swoistość polityki oświatowej i ustroju szkolnego tych krajów. Tymczasem jeden z recenzentów Narodowego Centrum Nauki - analfabeta kulturowy ośmiela się negować projekty polskich uczonych z zakresu komparatystyki twierdząc, że jak nie znają fińskiego czy duńskiego, to nie przysługuje im prawo do prowadzenia badań porównawczych w tych krajach. No cóż, mali pseudouczeni tak mają. Polecam rozprawę Justyny Wojniak o George Zygmuncie Fijałkowskim-Bereday, która powinna stać się podstawową lekturą dla wszystkich studentów i doktorantów pedagogiki, by nie tylko wyzbyli się kompleksów w stosunku do innych nauk społecznych, ale poznali dzieło życia i twórczości światowej klasy i rangi naukowca. Bereday znakomicie bowiem łączył pasję swojej profesji z życiem rodzinnym i społeczno-kulturowym.

Nie zdradzam treści książki, ale dzisiejsza władza oświatowa, jak i może przede wszystkim opozycja powinny przestudiować tę książkę, by nie tylko poznać wybitnego Polaka, ale zrozumieć, czym są badania porównawcze dla polityki oświatowej, w jakim zakresie można i powinno się korzystać z doświadczeń zagranicznych oraz by zrozumieć, jak ważne są w rozwoju dziecka i funkcjonowaniu demokratycznego społeczeństwa wiedzy prawa nieletnich.

profesor nauk humanistycznych Bogusław Śliwerski
źródło: http://sliwerski-pedagog.blogspot.com/2020/01/george-bereday-swiatowej-sawy.html