Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Wstęp            

1.    Składniki miłości i czynniki kształtujące związek        

1.1.    Cztery wymiary satysfakcji małżeńskiej Jana Rostowskiego i Mieczysława Plopy 
1.2.    Koncepcja zaangażowania Scotta M. Stanleya i Howarda J. Markmana   
1.3.    Ujęcie Iwony Janickiej i Leona Niebrzydowskiego         
1.4.    Trójskładnikowa koncepcja miłości Roberta J. Sternberga    
1.5.    Fazy rozwoju związku według Bogdana Wojciszke na podstawie trójskładnikowej koncepcji Roberta J. Sternberga      
1.6.    Miłość w ujęciu Anny Gałdowej        
1.7.    Rodzaje związków miłosnych         
1.8.    Narracyjna koncepcja miłości Roberta J. Sternberga         

2.    Kryteria doboru partnerów oraz jakość komunikacji a satysfakcja ze związku   

2.1.    Atrakcyjność        
2.2.    Satysfakcja ze związku a trwałość relacji          
2.3.    Kompatybilność wartości      
2.4.    Komunikacja       
2.5.    Styl rozwiązywania konfliktu        
2.6.    Jakość życia seksualnego        

3.       Cechy partnerów istotne dla jakości związku       

3.1.    Inteligencja emocjonalna, empatia i otwartość         
3.2.    Uważność       
3.3.    Style przywiązania      
3.4.    Poczucie wspólnoty z ludźmi – koncepcja Alfreda Adlera          

4.       Wychodzenie poza iluzje – droga do pracy nad jakością związków         

4.1.    Właściwości ułatwiające rozumienie drugiego człowieka        
4.2.    Problemy w relacjach miłosnych związane z nieadekwatnością postrzegania     

Zakończenie          

Bibliografia   

Wstęp

Temat miłości oraz czynników, od których zależy spełnienie w związkach romantycznych, należy do tematów zasadniczych dla jakości życia. Tęsknota za miłością, głęboką i trwałą więzią z drugim człowiekiem jest jednym z silniejszych i bardziej uniwersalnych ludzkich pragnień. W przeprowadzonych w Polsce badaniach nad marzeniami 71% studentek, które poproszono, aby opisały swoje główne marzenie, wymieniło marzenie relacyjne dotyczące związku miłosnego i/lub założenia rodziny, co zawiera w sobie oczywiście aspekt związku (Kałużna-Wielobób, 2013).

Wyniki badań psychologicznych pokazują, że im wyższa satysfakcja ze związku miłosnego, tym wyższy poziom psychologicznego dobrostanu i ogólnej satysfakcji z życia. Stwierdzono również pozytywne korelacje między satysfakcją ze związków romantycznych a zdrowiem, jego subiektywną oceną oraz długowiecznością (Aziz, Chaudhary, Ali, 2021; Dakowicz, 2021; Du, Derks, Bakker, 2018; Forthofer i in., 1996; Proulx, Helms, Buehler, 2007; Robles i in., 2014). Satysfakcja ze związku pozwala na przewidywanie jego jakości i trwałości oraz szczęścia jednostki (Jiang i in., 2013). Im wyższa jest satysfakcja ze związku, tym niższe poczucie samotności (Aziz, Chaudhary, Ali, 2021). Zadowolenie ze związku pozytywnie wpływa również na produktywność w pracy (Du, Derks, Bakker, 2018; Forthofer i in., 1996) oraz na zdrowie psychiczne dzieci partnerów (Amato, Loomis, Booth, 1995; Amato, 2000). Niezadowolenie ze związku rodziców łączy się z negatywnymi konsekwencjami dla dziecka, w tym niską samooceną, słabymi wynikami w nauce, nasileniem depresji i lękiem (Frisco i in., 2007). Satysfakcja ze związku jest jednym z silniejszych predyktorów jego stabilności (Horn i in., 1997; Lawrence i in., 2021).

Mamy   tu   do   czynienia   ze   swoistym   paradoksem:   posiadamy   dostęp do coraz liczniejszych materiałów będących źródłem wiedzy na ten temat, a jednocześnie jakość i trwałość relacji miłosnych w polskim społeczeństwie się nie poprawiają, na co wskazują chociażby dane o częstotliwości rozwodów. Według Głównego Urzędu Statystycznego na 145 898 zawartych małżeństw przypadło aż 40 648 rozwodów (Główny Urząd Statystyczny, 2023).

Od stuleci zagadnienie miłości i związków romantycznych interesuje myślicieli, naukowców (teoretyków i badaczy), przedstawicieli różnych tradycji religijnych, artystów oraz rzesze innych ludzi. Mamy ogromną liczbę badań psychologicznych na temat funkcjonowania w związkach miłosnych oraz korelatów satysfakcji z tej sfery życia. Mamy dostęp do traktatów na temat miłości – od starożytnych (przykładowo Fajdrosa Platona) do współczesnych prac teoretycznych z zakresu antropologii filozoficznej, psychologii, socjologii oraz innych nauk humanistycznych i społecznych (w tej monografii nawiążemy m.in. do prac Anny Gałdowej). Mamy dostęp do monografii i artykułów podejmujących próby syntezy licznych teorii i badań psychologicznych oraz wyciągnięcia z nich wniosków, które są podstawą własnych badań, np. bardzo dobrą i szeroko rozpowszechnioną monografię Bogdana Wojciszke Psychologia miłości. Autor przedstawia zagadnienie związku miłosnego w aspekcie procesualnym, pokazując fazy rozwoju „uśrednionego statystycznie" związku, gdzie są mierzone trzy wyodrębnione przez Roberta Sternberga (2007) składniki miłości: namiętność, intymność i zaangażowanie/zobowiązanie. Wojciszke (2012) opisuje proces przemian zachodzących w związku miłosnym od jego rozwoju do rozpadu. Mimo że proponuje potraktowanie tych danych jako punktu wyjścia dla pracy nad rozwojem związku, aby nie zmierzał w kierunku pogarszania się relacji po nieuchronnym spadku fali fizjologicznie uwarunkowanej namiętności, to nawet studenci psychologii nie wyciągają z niej takich praktycznych wniosków, jak wynika z dyskusji na zajęciach konwersatoryjnych czy laboratoryjnych.

W rozdziale pierwszym przedstawiono koncepcje psychologiczne wyodrębniające czynniki składające się na miłosną więź między dwojgiem ludzi w relacji romantycznej.

Rozdział drugi poświęcono wybranym uwarunkowaniom satysfakcji ze związku miłosnego. Omówiono w nim znaczenie atrakcyjności oraz kompatybilności wartości jako kryteriów doboru partnerów. Przedstawiono również znaczenie jakości komunikacji, stylów rozwiązywania konfliktów oraz życia seksualnego dla zadowolenia ze związku.

Rozdział trzeci prezentuje wybrane wyniki badań pokazujące związki między właściwościami partnerów a satysfakcją z relacji romantycznej. Skupiono się w nim na znaczeniu inteligencji emocjonalnej, empatii, otwartości i uważności. Przedstawiono w nim również wybrane wyniki badań przeprowadzonych w ramach prac magisterskich napisanych pod moim kierunkiem w latach 2020–2025, pokazujące związki między poczuciem wspólnoty a satysfakcją z relacji romantycznej przy wykorzystaniu opracowanego przeze mnie Kwestionariusza Poczucia Wspólnoty. Natomiast ostatni rozdział poświęcono roli poznania i demontowania iluzji w związkach miłosnych.

Monografia dotyczy stosunkowo rzadko podejmowanej, a na pewno niezwykle ważnej problematyki psychologicznej, zakotwiczonej w szerszym kontekście zjawisk społecznych, mianowicie kwestii budowania satysfakcjonujących relacji romantycznych. Za sprawą dynamicznego rozwoju technologii i towarzyszących temu przemian kulturowych okazuje się bowiem, że samotność stała się problemem społecznym i jest traktowana jako czynnik ryzyka, zagrażający zdrowiu i subiektywnemu dobrostanowi jednostek, które ulegają złudzeniu autonomii i samowystarczalności. Krótko mówiąc, poruszana przez Autorkę tematyka jest bardzo aktualna, tym bardziej że oprócz wyników badań konfrontuje czytelnika również z kwestiami o charakterze praktycznym. Walorem publikacji jest syntetyczność w omawianiu koncepcji i wyników badań oraz ich wiązanie z sugestiami o charakterze praktycznym w odniesieniu do pojawiających się trudności i sposobów ich przezwyciężania.

Z recenzji dr. hab. Krzysztofa Mudynia, prof. UR